Dynia

Rodzina dyniowate (Cucurbitaceae Juss.) obejmuje około 1000 gatunków, zgrupowanych w 97-98 rodzajów. Cucurbita, tłumaczona z języka łacińskiego jako tykwa, zwana jest również dynią. Ta różna nazwa zależy od gatunku, odmiany i lokalnego języka, a także nasion. 

Dynia (Cucurbita L.) - rodzaj rośliny jednorocznej z rodziny dyniowatych, który obejmuje około 20 gatunków. Dynia pochodzi z Ameryki, z Andów i Mezoameryki. Była znana i uprawiana już 5000 - 7000 lat p.n.e. W stanie dzikim występuje w strefach klimatu gorącego i ciepłego Ameryki. Do Europy i na inne kontynenty trafiła za pośrednictwem hiszpańskich żeglarzy. Dynia jest uprawiana na całym świecie ze względu na jej jadalne owoce. Owocem jest duża jadalna jagoda. Rekordowy rozmiary około 800 kg może osiągnąć dynia olbrzymia, pochodząca z Ameryki Środkowej i Południowej. W Polsce początkowo dynia traktowana była jako egzotyczna ciekawostka i nosiła nazwę bania. Wkrótce zaczęto ją doceniać i powszechnie uprawiać.

 
Tykwa (Lagenaria Ser.) - rodzaj rośliny jednorocznej, pnącej rośliny tropikalnej z rodziny dyniowatych. Przedstawiciele pochodzą z Afryki i Azji. Tykwa należy do tej samej rodziny co dynia, ale do innego rodzaju. Młode owoce są spożywane jak te z gatunku Cucurbita, starsze są używane jako naczynia lub instrumenty.

 

 

Większość gatunków dyni (Cucurbita) to zielone pnącza, które osiągają kilka metrów długości i mają wąsy, które pomagają roślinie wspinać się na sąsiednie rośliny lub rozciągać się wzdłuż ziemi.  Żółte lub pomarańczowe kwiaty rośliny są dwojakiego rodzaju: żeńskie i męskie. Kwiaty żeńskie wytwarzają owoce, a kwiaty męskie wytwarzają pyłek. Gatunki dyni dzielą się na dwie podstawowe grupy. Pierwsza z nich to rośliny jednoroczne lub krótkowieczne, które wymagają mniejszej lub większej ilości wody. Z tej grupy pochodzą hodowane gatunki rosnące od 5 do 15 metrów wysokości. Druga grupa to dynie rosnące w strefach suchych. To rośliny sucholubne, kserofilne tolerujące suche warunki i przystosowane do takiego życia. 

 

Owoce duże, jadalne, koloru najczęściej żółtego, zielonego i pomarańczowego. Jadalny jest zarówno miąższ jak i pestki. Dynia zwyczajna o pędach do 10 m osiąga wagę do 50 kg. Dynia olbrzymia osiąga masę do 200 kg. Dynia jest rośliną niskokaloryczną, zawiera witaminy z grupy B, kwas foliowy, witaminę C oraz wiele składników mineralnych: sód, potas, wapń, magnez, żelazo i fosfor. Tłuszcze zawarte w pestkach dyni zaliczają się do pełnowartościowych tłuszczów roślinnych i dlatego z nich tłoczy się olej. Jest lekkostrawna, dzięki czemu może być jednym z pierwszych pokarmów wprowadzonych w diecie niemowląt.

 

Dynia olbrzymia 

Owoce tej odmiany osiągają wagę nawet do 50 kg. Rekord padł w 2006 r. w Ameryce, gdzie wyhodowano okaz o wadze 681 kg! Zdjęcie powyżej, pochodzące z Wikipedii, obrazuje wygląd i wielkość dyni. Ma twardą, pomarańczową skórkę i pomarańczowożółty miąższ. Dynia olbrzymia jest doskonała na zupy, do duszenia i marynowania. Nie nadaje się do jedzenia na surowo. Miąższ ma łagodny smak i wyrazisty aromat przypominający kasztany jadalne. Nie wszystkie owoce tego gatunku są ogromne, spotyka się również mniejsze dynie o wadze od 0,5 do 3 kg.

 

 

 

Dynia zwyczajna

Najpopularniejsza. Jest mało słodka, za to pięknie pachnie. Jej pomarańczowy zwarty miąższ można gotować, piec, smażyć, gotować na parze. Nadaje się na zupy, marynaty i do sosów. Jest doskonała do pieczenia dyniowego chleba, ciast, ciasteczek, muffinów i konfitur. Bardzo smaczne są smażone placki podawane z różnymi dodatkami, na wzór placków ziemniaczanych. Może być składnikiem surówek i sałatek. Pestki dyni zwyczajnej możemy jeść świeże, ususzone lub uprażone.

 

Dynia piżmowa zwana również dynią masłową (maślaną)

Jej kształt jest dzwonowaty z wydłużoną górną częścią. Kształtem przypomina gruszkę. Osiąga wielkość do 18 cm. Ma małe gniazda nasienne, a bardzo dużo miękkiego, słodkiego, orzechowego miąższu, który ma kolor pomarańczowy. Młodsze okazy można jeść razem z delikatną skórką. Dojrzała dynia ma grubą, żółtą skórę. Znakomita na farsze lub do zapiekania. Po upieczeniu ma charakterystyczny maślany, słodki smak. Idealna do deserów, na konfitury i do pieczenia ciast. 

 

Dynia Hokkaido - dynia japońska 

Jest znana ze swojego niepowtarzalnego słodkiego smaku przypominającego kasztany jadalne. Niewielka o aromatycznym, delikatnym miąższu podczas gotowania nie rozmięka i nie rozsypuje się. Pierwszy raz wyhodowano ją w Japonii, stąd nazwana jest też dynią japońską. Młode okazy można spożywać ze skórką. Ma piękny kolor, to intensywnie pomarańczowa barwa. Dynia nie jest duża, waży od dwóch do czterech kilogramów. Najlepiej smakuje w zupach, sosach, faszerowana, zapiekana, a także jako dodatek do innych warzyw, do sałatek lub gulaszy. Doskonała na potrawy dla niemowląt i dla małych dzieci. Można ją długo przechowywać w chłodnym, przewiewnym miejscu. 

 

 

Dynia Tykwowa

Ma owalny kształt u podstawy oraz zwężoną, mniej lub bardziej wydłużoną szyjkę, która przypomina kształt łabędzia. Dynia ta nadaje się do wykorzystania w kuchni do zapiekanek, do zup, gulaszy. Zebrane jesienią dojrzałe owoce mają również wartość dekoracyjną. Po wysuszeniu dynia tykwowa może służyć do wyrobu m.in. lamp, mis, naczyń na wodę, świeczników, oryginalnych rzeźb, instrumentów muzycznych oraz biżuterii. 

Dynia Muskat

Jest okrągła, spłaszczona i rowkowana. Skórka ma kolor od ciemnozielonego po piaskowy. Dynia może ważyć do 20 kg. Miąższ jest lekko słodkawy, o aromacie muszkatu, o intensywnie pomarańczowym kolorze. Ta odmiana chętnie używana jest do przyrządzania zup, potraw słodkich, ciast i ciasteczek, do przygotowania chleba, na przetwory słodkie i marynowane w occie. Dynia Muskat jest bardzo dobra do przechowywania.

 

 

 

Dynia makaronowa

W zależności od odmiany mogą być bardziej owalne, bardziej podłużne, ciemniejsze lub jaśniejsze. Miąższ zwykle ma barwę ciemniejszą niż skórka i jest żółty lub pomarańczowy. Dynia osiąga długość do 30 cm. Gotujemy lub pieczemy ją w całości, wcześniej nakłuwając jej skórkę. Po ugotowaniu miąższ wygląda jak spaghetti. I tak też podajemy tę dynię, jako rodzaj spaghetti z mięsnymi lub warzywnymi dodatkami. Ciekawie też możemy wykorzystać jako makaron do zupy.

 

 

Dynia Turecki (sułtański) turban

Nazwa nawiązuje do nakrycia głowy, oryginalnego kształtu turbanu. Dynia może mieć różną wielkość i kolory: żółty, zielony, pomarańczowy, czerwony. Ciekawy kształt dyni wykorzystywany jest głównie do ozdoby. W kuchni owoc nadaje się do faszerowania i zapiekania, wygląda wówczas spektakularnie. Można wykorzystać dynię również jako warzywo do zup i mięsnych potraw.

Dynia Acorn (żołędziowa) - dynia "Ebony Acorn"

Ma charakterystyczną żłobkowaną, ciemnozieloną skórkę. Osiąga wagę do 1 kg. Miąższ jest słodki, o orzechowym smaku, żółtopomarańczowy. Młode dynie można jeść ze skórką. Dynia doskonała do zapiekanek, na zupy, do gotowania gulaszy. Nadaje się do przechowywania do trzech miesięcy.

Dynia Crown

Ta odmiana charakteryzuje się nieregularnym kształtem oraz ozdobnymi wypustkami przypominającymi koronę. Dynię można jeść w całości, razem z miękkimi nasionami. Nadaje się do spożywania na surowo, jest też znakomita do marynat.

Patison

Kształtem przypomina UFO. Osiąga wagę do 300 g. Najsmaczniejsze są młode patisony, które można jeść ze skórką i pestkami,również na surowo. Patison nadaje się do smażenia, duszenia, faszerowania i marynowania. Marynowany patison to doskonały dodatek do mięs i wędlin.

 

 

31 października dynia w Halloween nabiera specyficznego wyglądu. Szczególnie popularne ozdabianie tego warzywa jest w Ameryce. W każdym domu, sklepie czy pubie wystawione są przeróżnej wielkości głowy zrobione z dyni z umieszczoną wewnątrz świeczką, dla wzmocnienia efektu grozy.

 Dynia króluje na naszych stołach od początku września nawet do końca stycznia.

 

PESTKI DYNI

 

Pestki dyni możemy jeść świeże, ususzone lub uprażone. Małe, w zielonkawym kolorze nasiona dyni mają niezwykle cenne wartości odżywcze. Zawierają łatwo przyswajalny cynk, który jest potrzebny włosom i paznokciom. Kilogram pestek zawiera 130-102 mg cynku. Pestki zawierają niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, żywice, aminokwasy oraz fitosterole. Są bogate w witaminy między innymi w witaminę K, odpowiadającej za krzepliwość krwi i witaminę B2, biorącą udział w procesach przemiany materii. Zawierają żelazo, które odpowiada m.in. za prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Pestki należą do zdrowej żywności, którą nasz organizm potrzebuje.

 

 

Nasiona dyni możemy używać do pieczywa, ciast, ciasteczek, batonów, musli. Pestki są doskonałą posypką do sałatek, zup i kremów. Ze zmielonych pestek przygotujemy smaczny smalczyk, smarowidło do pieczywa.

 

 

Dynia w pomidorach

Składniki:

• 1/2 małej dyni
• 8 sztuk pomidorów żółtych lub pomarańczowych
• 1 cebula
• 60 g sera camembert
• sól i pieprz do smaku
• olej do smażenia

Przygotowanie:

1. Dynię myjemy, obieramy, przekrawamy i czyścimy z włókien i pestek. Miąższ kroimy w kostkę. Posypujemy solą i skrapiamy olejem. Wstawiamy do piekarnika na 45 minut na 180 stopni C. Cebulę obieramy i kroimy w bardzo drobną kostkę. 
2. Upieczoną dynię obieramy ze skóry i kroimy na małe kawałki. Wydrążamy pomidory. Miąższ pomidorów kroimy w kostkę. Na patelni rozgrzewamy olej, smażymy cebulę i pomidory. Łączymy dynię, pomidory i cebulę. Dodajemy do smaku sól i pieprz.
3. Wydrążone pomidory wypełniamy farszem, przekładając drobno pokrojonym serem camembert. Wstawiamy na 15 minut do piekarnika na 180 stopni C.
4. Upieczone pomidory podajemy na gorąco z pieczywem.

Krem z dyni i mango

Składniki:

• 500 g upieczonej dyni
• 175 g pulpy z mango
  
• 500 ml bulionu warzywnego
• 1 ząbek czosnku 
• 1 łyżeczka startego imbiru
  
• sól i pieprz
• olej do smażenia
  
• oliwa z oliwek
  
• 1/2 szklanki pestek dyni 

Przygotowanie:

1. Na patelni podsmażamy na oleju wyciśnięty przez praskę czosnek, dodajemy pokrojoną w drobną kostkę dynię i krótko obsmażamy.
   
2. Do garnka wlewamy bulion warzywny, podgrzewamy, dodajemy dynię z czosnkiem, imbir, pulpę z mango. Kiedy się zagotuje, miksujemy, doprawiamy solą i pieprzem.
3. Na suchej patelni podprażamy pestki dyni.
4. Krem podajemy posypany pestkami i skropiony niewielką ilością oliwy z oliwek.
   

  Pieczona dynia makaronowa z łososiem

Składniki:

• 1 dynia makaronowa
  
• 30 dag łososia
  
• 1 pomidor
• kilka liści sałaty lodowej
• 4 czarne oliwki
• kilka suszonych pestek dyni
  
• sól i pieprz do smaku

Przygotowanie:

1. Dynię przekrawamy na pół. Wstawiamy do piekarnika i pieczemy w temperaturze 160 stopni C przez 1 godzinę. 
2. Łososia zawijamy w papier do pieczenia i wstawiamy do piekarnika na 15 minut.
3. Pomidora kroimy na drobne kawałki, oliwki w plasterki, sałatę lodową w maleńkie paski.
4. Miąższ upieczonej dyni skrobiemy widelcem, tak aby powstał makaron, dodajemy kawałki łososia, pomidora, sałatę i oliwki. Całość posypujemy pestkami dyni.
   

Bób

Bób (Vicia faba) - jednoroczna roślina z rodziny motylkowatych, znana już w neolicie, należy do najstarszych jadalnych roślin strączkowych. W Chinach uprawiana jest prawie 3 tysiące lat p.n.e. Jada się nasiona ukryte w strąkach. Strąk osiąga długość od kilku do kilkunastu centymetrów i zawiera od 2 do 5 nasion. Nasiona mają kształt nerki, są duże, spłaszczone koloru najczęściej jasnozielonego, kremowego lub żółtego.

Bób jest ciężkostrawny, kaloryczny, ale posiada też dużą wartość odżywczą. Ziarno zawiera: białko, skrobie, błonnik, węglowodany, wapń, fosfor, żelazo, magnez, tłuszcze oraz witaminy B1, B2, PP, C i prowitaminy A. W krajach afrykańskich i azjatyckich z mąki bobowej piecze się chleb i placki. Bób szybko zaspakaja głód, dostarcza sporo energii i należy do najtańszego pożywienia.

Najsmaczniejszy jest młody bób. Wystarczy ugotować go w osolonej wodzie, zdjąć skórkę, przyprawić i jeść gorący z dodatkiem odrobiny masła. Można go również używać jako dodatku do wielu potraw. Mączyste nasiona świetnie zagęszczają zupę, a ciekawy smak nasion urozmaica warzywne sałatki. Proponuję zielone tosty z bobem, które wyglądają apetycznie i są bardzo smaczne.

Zielone tosty

Składniki na jeden tost:

• kromka pieczywa tostowego
• ugotowany bób
• plaster żółtego sera
• odrobina cebulki pokrojona w kostkę
• sól i pieprz

Przygotowanie:

1. Bób opłukać, ugotować w osolonej wodzie, odcedzić, wystudzić, a następnie obrać ze skórki i podzielić na połówki.
2. Na kromce pieczywa tostowego położyć plaster żółtego sera, ułożyć bób i cebulkę.
3. Posypać pieprzem i solą zgodnie ze swoim upodobaniem. Piec w piekarniku w temperaturze 200 stopni C przez około 3-5 minut do momentu zarumienienia tostu i lekkiego roztopienia sera.

Ałycza

Ałycza (Prunus divaricata), śliwa wiśniowa - wysoki krzew lub niewielkie drzewo z rodziny różowatych. Często mylone z mirabelką, śliwą domową. Występuje głównie na Kaukazie, Krymie, Bałkanach, Azji Środkowej i Zachodniej oraz w południowo-wschodniej Europie. Doskonale nadaje się na wysokie cięte żywopłoty. Roślina niezwykle dekoracyjna podczas kwitnienia, wczesną wiosną obsypana jest drobnymi kwiatami koloru białego, różowego lub czerwonego w zależności od odmiany. Najliczniejsze są ałycze z liśćmi ciemnoczerwonymi lub purpurowymi. We Francji w 1880 roku pojawiła się odmiana Ateopurpurea właśnie mająca liście purpurowe. Inne odmiany jak Niagara i Woodi również mają ciemnoczerwone liście i purpurowe kwiaty. W Australii została wyhodowana odmiana o białych kwiatach z różowym odcieniem - Elvins. wszystkie odmiany wyglądają interesująco szczególnie podczas kwitnienia.

Dodatkowym atutem tej rośliny są słodkie, soczyste i bardzo smaczne owoce. Owoce jadalne, z pestką trudno odchodzącą od miąższu, kuliste lub owalne o średnicy około 1,5 cm, żółte, czerwone, fioletowe lub czarne. Smak owoców jak i ich kolor zależy od odmiany. Są albo bardzo słodkie, albo cierpkie, mają jedną charakterystyczną cechę niezależną od gatunku, wszystkie zaraz po dojrzeniu masowo spadają na ziemię.

Ałycza głównie występuje w przetworach. Owoce ze względu na dużą gamę kolorystyczną często wykorzystywane są w deserach jako ozdoba.

Jak odróżnić owoce ałyczy od mirabelki? Owoce ałyczy mają miąższ, który bardzo trudno odchodzi od pestki, natomiast takiego problemu nie ma mirabelka, pestka oddziela się od miąższu z łatwością.

Krem waniliowo-czekoladowy z ałyczą

Składniki:

• 50 dag ałyczy

- krem waniliowy:

• 25 dag masła
• 1 budyń waniliowy
• 1 szklanka mleka
• 3 łyżki cukru pudru

- krem czekoladowy:

• 25 dag masła
• 1 1/2 gorzkiej czekolady (15 dag)
• 1 szklanka cukru pudru
• 2 łyżki rumu
• trochę mocnego naparu kawy

Przygotowanie:

1. Owoce ałyczy umyć, przekroić na pół i wydrążyć pestki.
2. Przygotować krem waniliowy: ugotować budyń według przepisu na opakowaniu, ale z połowy podanej ilości mleka, i ostudzić. Masło utrzeć z cukrem pudrem na puszystą masę dodając stopniowo po jednej łyżeczce budyniu.
3. Krem czekoladowy: masło utrzeć z cukrem, następnie stopniowo dodawać roztopioną czekoladę, rum oraz kawę i wymieszać.
4. Owoce i krem podawać schłodzone.

Bakłażan

Bakłażan (Solanum melongena) - oberżyna, gruszka miłosna, bylina z rodziny psiankowatych. Roślina jednoroczna, o liściach jajowatych na długich ogonkach. Kwiaty fioletowe lub niebieskie. Podłużne owoce jagodowe o kształcie przypominające maczugi - to te najpopularniejsze, ale również okrągłe i pękate. Skórka owocu gładka, koloru purpurowego, fioletowego, żółtego lub białego.

 

Bakłażany pochodzą z Azji. W Indiach bakłażany jadano już cztery tysiące lat temu. Bakłażan został przywieziony do Europy przez Półwysep Iberyjski, gdzie był spożywany przez muzułmanów i Żydów sefardyjskich, a w innych częściach Europy (z wyjątkiem południowych Włoch) był stosunkowo nieznany prawdopodobnie aż do XVII wieku. Do dziś uznawany jest za jeden z najważniejszych składników kuchni Żydów sefardyjskich.

 

Niedojrzałe owoce zawierają trującą substancję solaninę. Bakłażany są niskokaloryczne, bogate w potas, fosfor, wapń, żelazo, mangan i magnez. Zawierają fitoncydy, które działają jak antybiotyk.

 

Miąższ bakłażana jest gładki. Jego liczne nasiona są drobne, miękkie i jadalne, podobnie jak reszta owoców, i nie trzeba ich usuwać. Jego cienka skórka jest również jadalna, dlatego nie trzeba jej obierać. Jednak podczas przygotowywania bakłażana do gotowania należy usunąć zieloną część na górze, czyli kielich. Surowy bakłażan może mieć gorzki smak i działanie cierpkie, ale po ugotowaniu staje się delikatny i nabiera bogatego, złożonego smaku. Płukanie, odsączanie i solenie pokrojonych owoców przed gotowaniem może usunąć gorycz. Owoce są w stanie wchłonąć tłuszcze kuchenne i sosy, co może poprawić smak potraw z bakłażanów.

Bakłażan może być gotowany na parze, smażony na patelni, smażony w głębokim tłuszczu, grillowany, pieczony, duszony, curry lub marynowany. Wiele dań z bakłażana to sosy przygotowywane przez rozgniatanie ugotowanych owoców. Można go nadziewać. Bakłażany najczęściej nadziewa się różnymi farszami i zapieka lub dodaje do innych warzyw. Smaczną przekąską są bakłażany pokrojone w plasterki, panierowane w bułce tartej i usmażone na maśle.

 

Bakłażany znajdujemy w potrawach wszystkich krajów śródziemnomorskich, krajach Bliskiego Wschodu i Azji Południowej. W kuchni śródziemnomorskiej bakłażan jest często duszony, jak we francuskim ratatouille, lub smażony w głębokim tłuszczu, jak we włoskim parmigiana di melanzane, tureckim karnıyarık lub greckim  musakka/moussaka. Bakłażany często są panierowane przed smażeniem i podawane z tahini i sosem tamaryndowym. W kuchni irańskiej jest najczęściej krojony w plastry i smażony w głębokim tłuszczu, a następnie podawany z jogurtem naturalnym. 

Bakłażan można również upiec w skórce, aż się zwęgli, aby miąższ można było usunąć i wymieszać z innymi składnikami, takimi jak cytryna, tahini i czosnek, jak w przypadku arabskiej baba ghanoush i podobnej greckiej melitzanosalata. Mieszanka pieczonego bakłażana, pieczonej czerwonej papryki, posiekanej cebuli, pomidorów, grzybów, marchwi, selera i przypraw nazywa się w Rumunii zacuscă, a na Bałkanach ajvarem lub pinjurem.

 

W Kataloni i Andaluzji bakłażan jest najczęściej gotowany w cienkich plasterkach, smażony w głębokim tłuszczu na oliwie z oliwek i podawany na gorąco z miodem. W regionie La Mancha w środkowej Hiszpanii małe bakłażany marynuje się w occie, papryce, oliwie z oliwek i czerwonej papryce. Bakłażana można wydrążyć i nadziewać mięsem, ryżem lub innym nadzieniem, a następnie upiec. Na przykład w Gruzji jest smażone i nadziewane pastą orzechową, aby przygotować nigvziani badrijani.

W kuchni chińskiej bakłażany nazywane są qiézi. Często są smażone w głębokim tłuszczu i używane do przygotowywania potraw, takich jak yúxiāng-qiézi („bakłażan o rybim zapachu”) i di sān xiān („trzy ziemne skarby”). W kuchni japońskiej bakłażany nazywane są nasu lub nasubi. Przykładem jego zastosowania jest danie hasamiyaki, w którym grillowane są plastry bakłażana i nadziewane mięsem. W kuchni koreańskiej bakłażany nazywane są gaji. Są gotowane na parze, smażone lub smażone na patelni i spożywane jako banchan (przekąski), takie jak namul, bokkeum i jeon.

 

W kuchni irańskiej bakłażan  może być stosowany zarówno w przystawkach, jak i daniach głównych. Można go również marynować w occie. W Iranie bakłażan jest gotowany, obrany i zwykle doprawiany cynamonem, a zwłaszcza kurkumą.

 

Ze względu na swoją konsystencję i objętość bakłażan jest czasami używany jako substytut mięsa w kuchni wegańskiej i wegetariańskiej.

Baba ganoush

Składniki:

• 2 bakłażany
• 3 ząbki czosnku
• 1 łyżka tahini
• 1 łyżka soku z cytryny
• 1 łyżeczka soli
• oliwa
• ziarna granatu i natka pietruszki do dekoracji
  

Przygotowanie:

1. Bakłażany owijamy folią aluminiową i pieczemy w piekarniku około 1 godziny w temperaturze 200 stopni C.
2. Upieczone bakłażany studzimy. Zdejmujemy skórkę. Miąższ wraz z obranym i przeciśniętym przez praskę czosnkiem miksujemy na pastę. Dodajemy sok z cytryny, tahini i sól.
3. Przekładamy na talerz, wierzch polewamy oliwą, ozdabiamy ziarnami granatu i natką pietruszki.

>

Faszerowane bakłażany

Składniki:

• 2 bakłażany
• 4 pomidory
• 400 g kiełbasy
• 1 cukinia
• natka pietruszki
• 2 łyżki oleju
• pieprz, sól

Przygotowanie:

1. Bakłażany myjemy, oczyszczamy i przekrawamy wzdłuż na dwie części, wydrążamy miąższ. Oprószamy solą i odstawiamy na około 10 minut.
2. Pomidory myjemy i kroimy w cząstki. Kiełbasę kroimy na niewielkie kawałki. Tę samą czynność wykonujemy z cukinią i wydrążonym miąższem bakłażana.
3. Robimy farsz z pomidorów, cukinii, bakłażana i kiełbasy. Całość mieszamy, doprawiamy solą i pieprzem, skrapiamy oliwą.
4. Bakłażana osuszamy, wnętrze smarujemy oliwą, wypełniamy farszem. Dodajemy natkę pietruszki.
5. Piekarnik rozgrzewamy do 200 stopni C i pieczemy bakłażany około 20 minut.

 

Pomidor

Pomidor (Licopersicon esculentum) - roślina z rodziny psiankowatych, pochodząca ze Środkowej i Południowej Ameryki (głównie z Peru). Do Europy pomidory trafiły dzięki hiszpańskim konkwistadorom w XV wieku. Początkowo uprawiano je jako rośliny ozdobne, uznając że owoce rośliny są trujące.

 

Dopiero w XIX wieku Włosi zaczęli używać pomidory w kuchni. Nazwano je pomodoro, czyli złote jabłko. Zaczęto jeść je na surowo i przerabiać na przeciery. Wśród wielu gatunków, na świecie istnieje ich około 1000, jeden z nich pomidor zwyczajny jest rozpowszechnioną rośliną uprawną. Według Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług jego owoc jest warzywem.

 

Owocem jest soczysta duża jagoda o kształcie kulistym, owalnym, wydłużonym lub płaskim. Barwa pomidora może być zielona, biała, różowa, żółta, pomarańczowa, malinowa, czerwona oraz brązowa i czarna. Owoce mogą mieć wielkość od 20 do ponad 100 mm średnicy. Słodkość pomidora mierzy się w skali Brixa. Skalę Brixa używa się w przemyśle spożywczym do pomiarów szacunkowej ilości cukru w owocach, warzywach, sokach, winie, napojach bezalkoholowych oraz w przemyśle cukierniczym. W przypadku pomidorów skala określa procentową zawartość cukru w pomidorowym soku.

 

 

Pomidory są zasadotwórcze i niskokaloryczne. Dostarczają witamin A, C, B, K, E i PP oraz wiele składników mineralnych: sodu, potasu, wapnia, żelaza, fosforu, miedzi, cynku, manganu i kobaltu. Spośród wszystkich warzyw pomidory zawierają najwięcej likopenu, który chroni przed licznymi chorobami układu krwionośnego, nowotworami i chorobami serca. Ze względu na łatwość rozpuszczalną w tłuszczach, najlepiej przyswajalny przez człowieka jest w postaci przetworzonej np. poprzez podgrzanie z oliwą, w ketchupach, zupach, sosach i przetworach. Co ciekawe likopen nie ginie podczas obróbki termicznej, a wręcz odwrotnie wzrasta jego wartość. Pomidor zawiera duże ilości błonnika i mało kalorii, dlatego jest ważnym elementem zdrowej diety. Jest naturalnym lekiem stosowanym w walce z cukrzycą, chorobami układu krążenia i z nadwagą.

 

 

Owoce pomidorów dają nieograniczone możliwości. Spożywa się na surowo i po zabiegach termicznych. W stanie surowym idealne do sałatek, kanapek, pomidorów faszerowanych. Gotowane, smażone, pieczone są składnikiem zup, sosów i jako jeden z dodatków wielu potraw. Pomidory doskonale nadają się na soki, przeciery i koncentraty. Można je również suszyć. Ususzone wraz z ziołami i olejem przechowujemy w szczelnie zamkniętym słoiku. 

 

W wielu krajach pomidory stanowią główny składnik dania lub jeden ze składników, bez którego potrawa nie może się obejść. W Hiszpanii jest to gazpacho, hiszpańska zupa wywodząca się z Andaluzji. We Włoszech pastasciutta, czyli makaron z sosem pomidorowym, pizza Margherita i bruschetta, czyli podpieczona kromka chleba posmarowana oliwą i potartym czosnkiem, podana z pokrojonymi w kostkę pomidorami i listkami bazylii, czy też bardzo popularne spaghetti a la bolognese. Grecka sałatka to połączenie pomidora, ogórka i sera feta. W Polsce pomidory kojarzą się przede wszystkim z zupą pomidorową, którą podaje się z ryżem bądź z makaronem.

 

 

Niektóre rodzaje pomidorów:

• Okrągłe pomidory gruntowe - najszybciej dojrzewają w pełnym słońcu w temperaturze powyżej 20 stopni C. Najsmaczniejsze są w pełni lata, kiedy mają odpowiedni czas na dużą porcję słońca. Są wówczas czerwone, lśniące, aromatyczne, słodkie i soczyste. W Polsce sezon na tę odmianę trwa krótko - dwa, trzy miesiące. Są bardzo soczyste, mają orzeźwiający smak.
  
• Malinowe - najsmaczniejsze letnie pomidory, duże, średnie i małe, są słodkie, mają intensywny aromat i lekko różowy kolor. Mają bardzo ścisły miąższ. Po przekrojeniu widzimy kilka segmentów-komór i niewiele pestek. Jeden może ważyć nawet kilogram!
  
• Bawole serca - Bycze serca - duże mięsiste pomidory, o dziwnych kształtach i o intensywnym zapachu. Należą do odmian wielkoowocowych. Mają zwarty miąższ, prawie nie mają soku i pestek.
  
• Gargamele - pomidory bardzo duże i bardzo smaczne. Mocno czerwone, soczyste, o mocnym aromacie, szczególnie przy szypułce, oraz intensywnym smaku. Pomidor doskonały na kanapkach, w sałatkach, sosach i przetworach.
  
• Czereśniowe - niewielkie czerwone, żółte lub pomarańczowe pomidorki mają aromatyczny miąższ i grubszą, dość twardą skórkę. Doskonale nadają się do kiszenia i marynowania.
  
• Gruszkowe - mają charakterystyczny kształt, podobny do gruszki. Są drobne, o żółtej lub czerwonej barwie. Doskonałe na przekąskę, do sałatek, kiszenia i marynowania.
  
• Kumato - słodkie i bardzo dekoracyjne pomidory mają czekolado-brązową lub złotozieloną barwę. Doskonałe do dekoracji, na przekąskę, do sałatek.
  
• Daktylowe - niewielkie, podłużne pomidorki są mięsiste, mają mało pestek. Nadają się do suszenia, do sałatek, sosów i zup.
  
• San Marzano - bardzo słodkie o aromatycznym miąższu, czerwone, podłużne, pochodzące z Kampanii. Zawierają bardzo mało pestek, nie rozpadają się podczas gotowania, zachowują swój kształt. Idealne na przetwory, do suszenia i pasteryzowania. Są idealne do wszelkich sosów, łatwo je obrać, są jędrne i mają mało nasion.
  
• Lima - najsmaczniejsze są te, które pochodzą z rejonów Morza Śródziemnego. Mają intensywny smak i aromat, a ich ścisły miąższ sprawia, że są doskonałe do suszenia i znakomite na przetwory. Idealne do sosów, zup, sałatek oraz zapiekanek. 
• Zielone - rzadko goszczą na naszych stołach, ponieważ odbierane są jako niedojrzałe. Ta odmiana doskonale sprawdza się w kwaśnej zalewie. Panierowane zielone pomidory można smażyć lub piec na grillu. Jada się je w postaci sałatki. 
• Żółte i pomarańczowe - duże odmiany są idealne na sosy. Świeże mają delikatny smak. Pięknie  prezentują się w sałatkach połączone z czerwonymi i zielonymi pomidorami. Yellow Stuffer to odmiana żółtych pomidorów, wyglądem przypominających paprykę, popularna w Australii. Pomidory te można faszerować, piec lub podawać do sałatek.
  
• Pomidory szklarniowe - zaletą jest niewątpliwie fakt, że są dostępne przez cały rok. Może nie są tak aromatyczne jak pomidory dojrzewające pod gołym niebem, ale mają świeży, kwaskowaty smak, luźny miąższ i sporo pestek.
  
• Pomidorki koktajlowe - małe, okrągłe lub podłużne, w kolorze żółtym, pomarańczowym, czerwonym. Mają intensywny smak i długo zachowują świeżość. Pięknie wyglądają w sałatkach, na pizzy i jako dodatek do pieczonych mięs. Upieczona gałązka pomidorków bardzo efektownie prezentuje się na półmisku z mięsem, wędlinami lub białym serem.
  

 

 

La Tomatina, czyli bitwa na pomidory. Święto obchodzone w hiszpańskiej miejscowości Bunol odbywa się w ostatnią środę sierpnia. Podczas bitwy uczestnicy obrzucają się pomidorami. Jej historia sięga 1945 roku, kiedy to miejscowa młodzież podczas bójki zaczęła obrzucać się pomidorami. Rok później ci sami sprawcy powtórzyli utarczkę, przynosząc z domu pomidory. Powtarzana co roku bitwa stała się zwyczajem. 27 sierpnia 2002 roku hiszpańskie Ministerstwo Turystyki uznało Tomatinę za Święto o Międzynarodowym Walorze Turystycznym.

 

 

Dużą popularnością cieszą się suszone pomidory. Klimat południowych Włoch pozwala na suszenie pomidorów na słońcu. Pomidory suszone na słońcu zakonserwowane w oliwie z dodatkiem ziół, czosnku, peperoncino czy kaparów albo octu winnego są dostępne przez cały rok. Trudno sobie wyobrazić współczesną kuchnię włoską bez pomidorów. Kiedy świeże pomidory są dostępne tylko od lata do późnej jesieni, suszone pomidory lub zakonserwowane w inny sposób wypełniają pozostały czas. 

Suszone pomidory w oliwie podaje się we Włoszech najczęściej jako dodatek do talerza zakąsek. Doskonale smakują ze świeżym chlebem. Można je zmiksować, i po dodaniu przypraw, podawać jako pastę do chleba, grzanek. Suszone pomidory zawładnęły kuchnią śródziemnomorską. Popularne są we Włoszech, Grecji, Turcji i w większości krajów Arabskich.

Sałatka z pomidorów z mozzarellą

Składniki:

• 2 czerwone pomidory
• 2 żółte pomidory
• 30 dag kulek mozzarelli mini
• kilka listków pietruszki
• 2-3 łyżki oliwy
• 1 łyżka octu balsamicznego
• sól
• grubo mielony czarny pieprz

Przygotowanie:

1. Pomidory myjemy, kroimy w plasterki.
2. Mozzarellę odsączamy z zalewy.
3. Przygotowujemy sos: mieszamy oliwę z octem balsamicznym, przyprawiamy solą i pieprzem.
4. Na talerzu układamy plasterek czerwonego i żółtego pomidora tak, aby zachodziły jeden na drugi. Polewamy sosem, posypujemy grubo mielonym pieprzem, dekorujemy listkami pietruszki.

 

 

Kiszone pomidory

Składniki:

• 1 kg pomidorków koktajlowych
• 5 ząbków czosnku
• woda
  
• pęczek koperku
• kawałek korzenia chrzanu
  
• sól
  

Przygotowanie:

1. Przygotowujemy zalewę z gorącej wody i soli. Na 1 litr wody 2 łyżki soli.
   
2. W wyparzonych słoikach układamy pomidorki koktajlowe, pokrojony drobno czosnek, kawałek chrzanu i koperek. 
3. Zalewamy pomidory gorącą zalewą. Słoiki zakręcamy i odstawiamy w ciepłe miejsce. Kiedy ostygną  przechowujemy je w temperaturze pokojowej przez 2-4 dni. Później przenosimy je w chłodne miejsce.
   

 

Przekąski z pomidorami