Kanapki podaje się na niezobowiązujących spotkaniach towarzyskich i młodzieżowych prywatkach. Tartinki podaje się zwykle podczas koktajlu. Kanapki robi się z różnego rodzaju cienko pokrojonego pieczywa. Podaje się na półmiskach, płaskich talerzach lub tacach, ze szczypcami do nakładania.
Kanapka zazwyczaj odnosi się do prostej przekąski, często przygotowywanej w domu, składającej się z jednej lub dwóch kromek chleba z dowolnym nadzieniem (ser, wędlina, warzywa, pasta). Może to być otwarta kanapka (jedna kromka, popularna w Skandynawii i Polsce) lub zamknięta (dwie kromki).
Kanapki to popularny rodzaj lunchu, zabierany do pracy, szkoły lub na
piknik. Chleb jest często smarowany
dodatkami, takimi jak masło, majonez lub musztarda. Oprócz tego, że są robione w domu, kanapki są również powszechnie
sprzedawane w różnych punktach sprzedaży detalicznej i mogą być podawane
na ciepło lub na zimno. Choć kanapki wytrawne, takie jak kanapki z
wędlinami, stanowią większość, to kanapki słodkie, takie jak kanapki z
dżemem, miodem i fluffernutters, również cieszą się dużą popularnością.
RODZAJE KANAPEK
KANAPKA KLUBOWA - to wielowarstwowa kanapka w których na wierzchu zawsze jest pieczywo. Kanapkę spina się wykałaczką. Przygotowuje się z pieczywa tostowego, najczęściej mają kształt trójkąta. Do kanapek klubowych oddzielnie podaje się ketchup lub majonez. Kanapki te je się sztućcami zakąskowymi - widelcem i nożem. Wykałaczkę odkłada się na brzeg swojego talerza.
Kanapka klubowa to kanapka trzywarstwowa składająca się z trzech kromek chleba (tradycyjnie tostowanego), pokrojonego w plastry pieczonego drobiu, smażonego boczku, sałaty, pomidora i majonezu. Często kroi się ją po skosie na ćwiartki lub połówki i łączy wykałaczkami.
Standardem jest tostowany biały chleb, sałata lodowa, boczek i pomidory. Kanapka jest zazwyczaj polana majonezem. Istnieje wiele odmian tradycyjnej kanapki klubowej. Niektóre zastępują mięso drobiowe jajkami lub pieczoną wołowiną. Inne używają szynki zamiast boczku, a także dodają plasterki sera. Mogą być dodawane sosy na bazie musztardy lub majonezu, a także ogórki konserwowe lub marynowane papryki. Do bardziej ekskluzywnych wersji należą kanapka klubowa z ostrygami, kanapka klubowa z łososiem i kanapka z roztopionym krabem królewskim.
W Nowej Zelandii kanapka klubowa to kanapka zazwyczaj wypełniona jajkiem, majonezem, sałatą i pomidorem. W Kanadzie kanapki klubowe są czasami przygotowywane z mięsa kurczaka z rożna. Kanapki klubowe Montreal podawane są na zimno na grzance z białego chleba.
* * *
KANAPKA TORTOWA - robi się z cienko pokrojonego chleba, najczęściej pumpernikla, który przekłada się również cienkimi warstwami dodatków: plasterkami szynki, sera, różnymi pastami. Takie kanapki są wysokie, zwykle mają kształt prostopadłościanów. Kanapki tortowe je się sztućcami zakąskowymi - widelcem i nożem.
Smörgåstårta (po szwedzku dosłownie „tort kanapkowy”), czyli
ciasto kanapkowe (fiń. voileipäkakku; esto. võileivatort; island.
brauðterta), to wytrawne danie główne, nie deser, pochodzenia
szwedzkiego, popularne w Szwecji, Finlandii, Estonii i Islandii. Nazwa
jest dosłowna – danie przypomina ciasto, głównie świąteczne, ale składa
się z warstw chleba przełożonych dużą ilością nadzienia i dodatków. Kroi się je i podaje jak
każde inne ciasto.
* * *
KANAPKA OTWARTA - na kromce pieczywa układa się dodatki i nie przykrywa się ich drugą kromką. Najczęściej na pieczywie kładzie się kawałek ryby, sera, wędliny oraz plasterki pomidora, ogórka lub papryki, czasem dodaje odrobinę majonezu, musztardy lub chrzanu.
Otwarta kanapka to kromka świeżego chleba lub połowa bułki z różnymi smarowidłami, masłem, pasztetem wątrobowym, serem do smarowania, wędlinami, takimi jak pieczeń wołowa, indyk, szynka, boczek, salami, mortadela, salceson, lub innymi kiełbasami, rybami, takimi jak wędzony łosoś, śledź, węgorz i krewetki, oraz warzywami, takimi jak papryka, pomidory, rzodkiewki, szczypiorek i ogórki.
Duńska kanapka Smørrebrød
- dosłownie oznacza "posmarowany chleb". Smørrebrød (pierwotnie smør
og brød, „masło i chleb”), smørbrød „chleb maślany” (po norwesku) lub
smörgås „gęś maślana” (po szwedzku) to tradycyjna otwarta kanapka w
kuchniach Danii, Norwegii i Szwecji, która zazwyczaj składa się z
kawałka posmarowanego masłem rugbrødu (gęstego, ciemnego chleba
żytniego) pokrytego gotowymi lub domowymi wędlinami, kawałkami mięsa lub
ryby, serem lub pastami do smarowania i dodatkami.
Tradycyjne
dodatki obejmują marynowanego śledzia, cienko
pokrojony ser, plasterki ogórka, pomidora i jajka na
twardo, pastę z wątróbki, różne rodzaje wędlin lub wędzone ryby, takie jak
łosoś, makrela, szprotka, makrelę w sosie pomidorowym, konserwowego ogórka i krążki czerwonej cebuli. Remoulade lub inne gęste sosy często zdobią
warstwową kanapkę, którą zazwyczaj je się sztućcami. Zwyczajowo podaje
się talerz z krojonym chlebem wokół stołu, a następnie kolejno podaje
się kolejne talerze z dodatkami, z których goście sami się nabierają.
Obložený chlebíček lub po prostu chlebíček (dosł. „mały chlebek”) to danie kuchni czeskiej i słowackiej, popularne również w innych krajach byłej austro-węgierskiej. Jest to rodzaj otwartej kanapki z różnymi dodatkami. Często podaje się ją jako przystawkę lub przekąskę.
Chlebíček to rodzaj otwartej kanapki. Składa się z krojonego chleba posmarowanego masłem lub innym rodzajem smarowidła, na które można nałożyć różne dodatki. Dodatki do chlebíček obejmują różne wędliny, takie jak szynka, salami i kiełbasa, pokrojone jajko na twardo, sery, serek śmietankowy, ogórek, pomidor, pastę rybną, sałatki i różne pasty przygotowywane z mięsa, warzyw lub serów. Niektóre warzywa, takie jak papryka, ogórek konserwowy, pomidor, rzodkiewka i pietruszka, mogą być używane jako dodatek. Do ich przygotowania można użyć chleba veka lub bagietki.
* * *
TARTINKA - to mała kanapka, na jeden kęs. Robi się je z różnego rodzaju pieczywa lub krakersów. Takie kanapki je się ręką.
Tartinka to rodzaj otwartej kanapki na jednej warstwie pieczywa (np. chleb, bułka, pieczywo chrupkie lub krakers), na której układa się dodatki, np. ser, wędlinę, jajka, warzywa, pastę rybną, jajeczną, majonez, ketchup. Tartinki z ozdobnie ułożonymi dodatkami podaje się na przyjęciach i bankietach, mniej skomplikowane zaś stanowią część codziennego jadłospisu, zwłaszcza w Polsce. Kanapki tego rodzaju jada się zwyczajowo także w Skandynawii.
* * *
TOST - kromka pieczywa pszennego, podpieczona w tosterze. To rodzaj grzanki. Gotowy tost powinien być lekko przyrumieniony i chrupiący. Kromka chleba, zrumieniona pod wpływem ciepła, zmienia smak chleba i sprawia, że staje się on bardziej chrupiący. Twarda powierzchnia chleba ułatwia rozprowadzanie dodatków, a ciepło pomaga smarom, takim jak masło, osiągnąć temperaturę topnienia.
Tosty mogą być podawane na słodko, np. z dżemem bądź miodem oraz wykwintnie np. z kawiorem. Tost z masłem i dżemem jest składnikiem typowego angielskiego śniadania. Masło, a także słodkie dodatki, takie jak dżem lub marmolada są powszechnie smarowane na toście. Regionalnie popularne mogą być również słone smarowidła, takie jak masło orzechowe lub ekstrakt drożdżowy.
Tost francuski to danie z kromki chleba nasączonej roztrzepanymi jajkami, często mlekiem lub śmietaną, a następnie smażonej na patelni. Gdy tost francuski podawany jest jako danie słodkie, przed smażeniem na patelni często dodaje się cukier, wanilię i cynamon, a następnie posypuje się go cukrem (często cukrem pudrem), masłem, owocami lub syropem. W wersji wytrawnej grzanki zazwyczaj smaży się ze szczyptą soli lub pieprzu, a następnie podaje z sosem, takim jak ketchup lub majonez.
* * *
ZAPIEKANKA - najczęściej przyrządza się z bułki pokrojonej w plastry lub przekrojonej na pół małej bagietki, na której kładzie się wędlinę, rybę, pieczarki, plastry pomidora, krążki cebuli, papryki, posypuje startym żółtym serem, następnie zapieka i podaje na ciepło.
Zapiekanka to tostowana kanapka z bagietki lub innego długiego pieczywa, podawana z podsmażonymi pieczarkami, serem, a czasem także z innymi dodatkami, takimi jak szynka. Podawana na gorąco z ketchupem, jest popularnym daniem ulicznym w Polsce. Zapiekanka – polski fast food, powstały w latach 70. XX wieku za zasługą Edwarda Gierka, w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, popularny do dziś w barach szybkiej obsługi i w małej gastronomii na terenie Polski.
Pierwotnie serwowany w formie podłużnej bułki z farszem cebulowo-pieczarkowym okraszonej żółtym serem. Jest to rodzaj gorącej kanapki, podawanej głównie z pieczarkami (również z wędliną) na bułce zapiekanej z żółtym serem i podawanej z keczupem lub innymi sosami. Przygotowywana ze świeżych produktów lub gotowa, kupiona w sklepie jako mrożonka do odgrzania.
* * *
Sandwich to międzynarodowy termin, który jest również powszechnie rozumiany w Polsce. Często kojarzy się z bardziej złożoną, czasem grillowaną lub podgrzewaną, pozycją z menu kawiarni lub restauracji, często podawaną na konkretnym rodzaju pieczywa (np. pieczywie tostowym, bagietce, bułce ciabatta).
Współczesna kanapka nosi nazwę Lorda Sandwicha, ale okoliczności jej powstania są przedmiotem debaty do dnia dzisiejszego. Ukształtował się popularny mit, że chleb i mięso żywiły Lorda Sandwicha przy stole do gry. John Montagu, 4. hrabia Sandwich, brytyjski arystokrata i polityk, pierwszy lord
Admiralicji i minister północnego departamentu był bardzo zagorzałym hazardzistą, jak głosi legenda, i nie poświęcał czasu na posiłek podczas długich godzin spędzonych na grze przy stole. W związku z tym prosił służbę, aby podawali mu kawałki mięsa między dwiema kromkami chleba.
Sandwich to danie, zazwyczaj składające się z mięsa, sera, sosów i warzyw, używanych jako nadzienie między kromkami chleba lub nakładanych na kromkę chleba. Kanapka początkowo była wygodną potrawą w świecie zachodnim i z czasem stała się powszechna na całym świecie.
Każda kanapka to sandwich, ale nie każdy sandwich musi być tym, co Polak nazwałby "kanapką" w potocznym, domowym znaczeniu.
W Stanach Zjednoczonych za ochronę definicji kanapki odpowiadają Departament Rolnictwa (USDA) oraz Agencja Żywności i Leków (FDA). USDA stosuje definicję „co najmniej 35% gotowanego mięsa i nie więcej niż 50% pieczywa” w przypadku kanapek zamkniętych oraz „co najmniej 50% gotowanego mięsa” w przypadku kanapek otwartych.
W Wielkiej Brytanii Brytyjskie Stowarzyszenie Kanapkowe definiuje kanapkę jako „dowolny rodzaj pieczywa z nadzieniem, zazwyczaj przygotowywanego na zimno”, definicja ta obejmuje tortille i bajgle, ale potencjalnie wyklucza potrawy przygotowywane i podawane na gorąco, takie jak burgery.
W Hiszpanii, gdzie słowo „sandwich” zostało zapożyczone z języka angielskiego, odnosi się ono do potrawy przygotowywanej z angielskiego chleba kanapkowego. Znany jest również jako „bocadillo”. Podobne znaczenie ma w innych kulturach hiszpańskojęzycznych, takich jak Meksyk, gdzie słowo „torta” jest również używane w odniesieniu do popularnego rodzaju kanapek w kształcie rolady.
W Wielkiej Brytanii i Australii termin „sandwich” jest węższy niż w Stanach Zjednoczonych, zazwyczaj odnosi się do potrawy, która wykorzystuje kromkę chleba z bochenka. Danie z podobnym nadzieniem, ale wykorzystujące całą bułkę przeciętą poziomo na pół, jest zazwyczaj nazywane bułką, a z pewnymi gorącymi nadzieniami – burgerem. Natomiast w Australii gorąca, pokrojona (nie mielona) wołowina między dwiema kromkami tostowanego chleba jest nazywana kanapką ze stekiem.
Czasownik „to sandwich” oznacza „umieścić coś pomiędzy dwoma innymi rzeczami o odmiennym charakterze lub umieścić różne elementy naprzemiennie”.
Przegląd kilku wybranych Kanapek Świata
BANH MI - Wietnam - Bánh mì – rodzaj wietnamskiej nadziewanej bagietki, wytwarzanej przy użyciu mąki pszennej i ryżowej. Czasem pieczywo ma formę tosta. Bułkę przekrawa się wzdłuż i wypełnia nadzieniem w postaci kiszonej marchwi, rzodkwi japońskiej, ogórka, papryczek chili, kolendry, pasztetu, majonezu, tofu oraz innych składników. Oprócz warzyw, ważnymi składnikami są komponenty mięsne, wieprzowina, kiełbaski wietnamskie, kurczak, szynka lub ser.
W kuchni wietnamskiej bánh mì, to krótka bagietka z cienkim, chrupiącym ciastem i miękką, lekką konsystencją. Ta typowa wietnamska kanapka to połączenie białek i warzyw z rodzimej kuchni wietnamskiej, takich jak chả lụa (wietnamska kiełbasa), kolendra, ogórek, marynowana marchewka i marynowany daikon, połączone z przyprawami. Używa się różnych popularnych nadzień, takich jak xá xíu (chińska grillowana wieprzowina), xíu mại (wietnamska mielona wieprzowina), nem nướng (grillowana kiełbasa wieprzowa).
BAGEL TOAST - Izrael - Tost z bajgla to kanapka popularna w Izraelu. Składa się z prasowanego, opieczonego bajgla nadziewanego warzywami i serem, grillowanego w tosterze do kanapek lub opiekaczu do panini. Chociaż bajgiel jest okrągły z otworem w środku, różni się od typowego amerykańskiego tym, że jest zrobiony z innego ciasta z sezamem. Popularne nadzienia to tzfatit, feta, gvina levana lub ser galil, a także zielone oliwki, kukurydza, pomidory, cebula i dressing. Czasami podaje się go z sosem chili, z dodatkiem za'atar – mieszanki sumaka, sezamu i ziół.
BIFANA - Portugalia - Bifana (dosł. „mały stek”) to klasyczna portugalska kanapka, spożywana w całym kraju. Typowymi składnikami są kotlety wieprzowe, stek lub polędwica, cienko rozbite lub pokrojone w plasterki, duszone z czosnkiem i winem, a następnie przekładane podgrzanym chlebem. Istnieją regionalne warianty, które obejmują marynowanie i grillowanie lub pieczenie wieprzowiny, a następnie przygotowywanie sosu osobno i polewanie nim bułki i/lub podawanie z musztardą, ostrym sosem lub podsmażoną cebulą.
CROQUE MADAME - Francja - We Francji w przypadku Croque Madame lub Croque Monsieur mamy do czynienia z serem lub szynką gotowaną, które są umieszczane pomiędzy dwiema kromkami chleba. Tak przygotowana kanapka jest posypywana serem (ementalerem lub często też gruyèrem) i zapiekana w piekarniku. W przypadku Croque Madame, na zapiekance umieszcza się jeszcze jajko sadzone. W niektórych rejonach Francji chleb namacza się przed pieczeniem w rozbełtanym jajku. Całość można polać sosem beszamelowym.
KATSU SANDO - Japonia - (jap. カツサンド; dosł. „kanapka z kotletem”) to japońska kanapka przygotowywana z japońskiego kotleta (głównie tonkatsu) umieszczonego między kromkami chleba. Istnieje wiele jej wariantów. Katsu-sando zostało wynalezione w 1935 roku przez Toki Ishizakę właścicielkę restauracji tonkatsu „Isen” w Ueno w Tokio. Zainspirowała się kanapką z szynką i oficjalnie nazwała swoje dzieło „かつサンド”. W czasach, gdy powstało, Isen było często odwiedzane przez gejsze z hanamachi, więc Isen przygotowywała je ze specjalnie zamówionych małych chlebków, aby zapobiec ich ścieraniu szminki. Isen słynęło z delikatnego kotleta z dokładnie rozbitego mięsa, które można było kroić pałeczkami.
MITRAILLETTE - Belgia - Mitraillette (dosł. „karabin maszynowy”) to rodzaj kanapki w Belgii, powszechnie podawanej w małych punktach gastronomicznych i kawiarniach.
Uważa się, że pochodzi z Brukseli, ale jest również popularna we Flandrii, Walonii i regionie Nord we Francji, gdzie jest również znana jako „Américain” (dosłownie „amerykański”). Typowa mitraillette składa się z połówki bagietki, frytek, smażonego mięsa (takiego jak kiełbasa, burger lub stek), sosu, takiego jak majonez, ketchup, sos andaluzyjski, sos czosnkowy lub sos berneński.
Można dodać surowe warzywa (startą marchewkę, świeżą sałatę, plasterki pomidora), a także ser i kapustę.
Pierwotnie mitraillette zawierały tylko kiełbasę lub pokrojone mięso. Szybko pojawiły się alternatywy.
REUBEN - USA - Kanapka Reuben to północnoamerykańska kanapka z grilla, składająca się z peklowanej wołowiny, sera szwajcarskiego, kiszonej kapusty i sosu rosyjskiego lub sosu tysiąca wysp, grillowana między kromkami chleba żytniego. Kojarzona jest z koszernymi delikatesami, ale nie jest koszerna, ponieważ łączy w sobie mięso i ser. Jedna z historii głosi, że Reuben Kulakofsky, litewski żydowski sklepikarz mieszkający w Omaha w Nebrasce, poprosił o kanapkę z peklowanej wołowiny i kiszonej kapusty podczas swojej cotygodniowej gry w pokera, która odbywała się w hotelu Blackstone od około 1920 do 1935 roku. Wśród uczestników, którzy nazywali siebie „komitetem”, był właściciel hotelu, Charles Schimmel. Syn Schimmela, który pracował w kuchni, przygotował dla niego pierwszego Reubena, dodając do jego zamówienia ser szwajcarski i sos tysiąca wysp, a całość podawał na chlebie żytnim. Kanapka zyskała lokalną sławę, gdy Schimmel umieścił ją w menu lunchowym Blackstone, a jej sława rozprzestrzeniła się, gdy były pracownik hotelu wygrał ogólnopolski konkurs na pomysł kanapki. W Omaha 14 marca ogłoszono Dniem Kanapki Reubena.
SUBMARINE - AMERICAN SUB - USA - Kanapka submarine, powszechnie znana jako sub, to rodzaj amerykańskiej kanapki na zimno lub na ciepło, przygotowywanej z podłużnej bułki submarine, która jest rozcinana wzdłuż i wypełniana mięsem, serem, warzywami i przyprawami.
Chociaż „submarine” to ogólne określenie zarówno bułki, jak i kanapek z nią robionych, zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w innych krajach anglojęzycznych. Ten rodzaj kanapki powstał w kilku różnych społecznościach włosko-amerykańskich w północno-wschodnich Stanach Zjednoczonych od końca XIX do połowy XX wieku. Popularność kanapki włosko-amerykańskiej wzrosła z Connecticut, Pensylwanii, Delaware, Maryland, Nowego Jorku, New Jersey, Massachusetts i Rhode Island do innych części Stanów Zjednoczonych.
VADA PAV - Indie - Vada pav to wegetariańskie danie typu fast food, pochodzące z indyjskiego stanu Maharasztra. Potrawa składa się z głęboko smażonego pierożka ziemniaczanego umieszczonego w bułce chlebowej (pav), przekrojonej niemal na pół. Zazwyczaj podaje się ją z jednym lub kilkoma chutneyami i zieloną papryczką chili. Chociaż pierwotnie była niedrogim daniem ulicznym w Mumbaju, obecnie jest serwowana w budkach z jedzeniem i restauracjach w całych Indiach. Nazywa się ją również „Bombay burger”, ze względu na jej pochodzenie i podobieństwo do burgera.
Vada pav, najsłynniejsza przekąska w Mumbaju, uważana jest za część kultury Mumbajczyków.
TARTINKI Z WĘDZONYM ŁOSOSIEM
Składniki:
- 1 bagietka
- plasterki wędzonego łososia
- 1 sałata lodowa
- 1 zielony ogórek
- 1 łyżka kawioru
- koperek do dekoracji
- 1 cytryna
- masło do posmarowania pieczywa
- Kromki pieczywa smarujemy masłem.
- Na kilku kromkach układamy sałatę lodową, wędzonego łososia i kawior.
- Na pozostałym pieczywie układamy sałatę lodową, wędzonego łososia, zielonego ogórka i koperek.
- Cytrynę kroimy w cząstki i podajemy na dodatkowym talerzyku.
