Fiołek wonny

Fiołek wonny (Viola odorata) to gatunek rośliny kwitnącej z rodziny fiołkowatych (Violaceae). Ta mała, mrozoodporna bylina jest powszechnie znana jako fiołek leśny, fiołek wonny, fiołek angielski, fiołek pospolity, fiołek florystyczny lub fiołek ogrodowy. Roślina pochodzi z Eurazji. Liście i kwiaty są jadalne i wykorzystywane do produkcji perfum.

Słodki zapach tego kwiatu okazał się popularny, szczególnie w późnym okresie wiktoriańskim, i w związku z tym był wykorzystywany w produkcji wielu kosmetycznych zapachów i perfum. Był on nadal używany na początku XX wieku.

 

 

Fiołek wonny pochodzi z Europy, na południe od Skandynawii, w północno-zachodniej Afryce (Maroko, Algieria i Tunezja), Makaronezji, na Kaukazie, w Azji Zachodniej i Kazachstanie. Został introdukowany do obu Ameryk, Skandynawii, południowej i wschodniej Azji, Australii i Nowej Zelandii. Gatunek ten można spotkać na skrajach lasów lub na polanach. Często występuje na zacienionych trawnikach lub w innych miejscach w ogrodach. 

 

Napar z kwiatów fiołka słodkiego działa napotnie. Wszystkie fiołki mają właściwości zmiękczające i wykrztuśne i były stosowane w leczeniu chorób układu oddechowego, takich jak zapalenie oskrzeli i krztusiec. Fiołek od dawana stosowany jest w ziołolecznictwie. Przypisuje mu się właściwości, które wspomagają w chorobach skóry, egzemie i astmie. Jest łagodnym środkiem przeczyszczającym, oczyszczającym krew. Jest moczopędny. Wywar z liści fiołka, dodawany do kąpieli, wspomaga organizm w chorobach reumatycznych. Korzeń ma działanie wymiotne ze względu na obecność skrzypu. Fiołki są bogate w witaminy A i C.

Liście i kwiaty są jadalne. Prawdziwy ekstrakt z kwiatów fiołka jest dostępny do zastosowań kulinarnych, zwłaszcza w krajach europejskich. Francuzi znani są z syropu fiołkowego, najczęściej wytwarzanego z ekstraktu z fiołków. W Stanach Zjednoczonych ten francuski syrop fiołkowy jest używany do produkcji fiołkowych bułeczek i pianek marshmallow. 

 

Użycie fiołków jadalnych w kuchni nadaje potrawom delikatny, słodki smak i wyrazisty akcent estetyczny, szczególnie wiosną. Ich kwiaty mają delikatny, miodowy aromat i lekko chłodny posmak. 

 

Najbardziej klasyczne zastosowanie to wykorzystanie fiołków do deserów. Świeże kwiaty idealnie nadają się do dekoracji ciast, babeczek, tart, nadając im wykwintny wygląd. Fiołki znajdziemy również w lodach i sorbetach.

 

Również dodanie świeżych kwiatów do sałatek owocowych, dla koloru i aromatu, podnosi walory smakowe. Fiołki doskonale komponują się z zielonymi sałatkami, nadając im  eleganckiego wyglądu. 

 

Aromatyczny syrop z fiołków to połączenie płatków fiołków z wodą i cukrem, Można go później wykorzystać do koktajli, szampana lub napojów gazowanych. Pięknie wygląda połączenie cytryny z kwiatami fiołka. Sprawdzonym pomysłem jest zrobienie kostek lodu z fiołkami. Suszone fiołki można dodawać do herbat.

Masło fiołkowe podawane ze świeżym pieczywem lub serek śmietankowy z kwiatami, posmarowane na krakersach, to doskonały pomysł na delikatną przekąskę w ciągu zabieganego dnia. 
 

 

Dżemem z płatków fiołków

Składniki:

• 3 szklanki płatków kwiatów
• 1/2 szklanki cukru
• 1/2 szklanki wody
• 1  jabłko
• sok z połowy cytryny 

Przygotowanie:

1. Płuczemy kwiaty pod bieżącą wodą. Odsączamy i dokładnie suszymy.
2. W rondlu umieszczamy kwiaty, cukier, wodę i cytrynę i delikatnie mieszamy.
3. Dodajemy starte jabłko i gotujemy przez 10 minut, aż cukier całkowicie się rozpuści. Gotując uważamy, aby dżem się nie przypalił.
4. Przechowujemy w wysterylizowanych słoikach w lodówce.  

>

 >

Tarta z dżemem z płatków fiołków

Składniki:

• 100 g dżemu z płatków fiołków
• 180 g mąki pszennej 
• 100 g kostki masła
• 1 żółtko jajka
• 40 g cukru pudru 
• szczypta soli

Przygotowanie:

1. Przygotowanie tarty. Do mąki wsypujemy cukier puder, szczyptę soli i masło. Łączymy składniki dodając na koniec jedno żółtko jajka.  Formujemy z ciasta kulę, którą zawijamy w folię i odkładamy na godzinę do lodówki, by się schłodziło.  
2. Formę do pieczenia tarty smarujemy odrobiną masła. Ciasto układamy na dnie formy oraz na rantach. Cisto nakłuwamy widelcem. 
3. Formę ze spodem do tarty umieszczamy w piekarniku nagrzanym do 180 stopni,  wybieramy środkową półkę z grzaniem góra/dół. Spód pieczemy przez 20-25 minut. Upieczony spód wyjmujemy z piekarnika i odstawiamy do całkowitego przestudzenia. 
4. Na gotowy spód rozprowadzamy dżem z płatków fiołka. Ozdabiamy świeżymi kwiatami.  

 

 

_______________________________

 

Pierwsze zdjęcie i ilustracja pochodzą z Wikipedii. Domena publiczna. 

 .

1. Fiołek. Status praw autorskich i licencja praw autorskich przekazane i udostępnione do domeny publicznej przez posiadacza praw autorskich.
2. Łodyga kwiatowa fiołka wonnego (Viola odorata) z wiosennymi kwiatami i dwoma oderwanymi ogonkami liściowymi i ich przylistkami oraz kwiatem klejstogamicznym w dolnym kącie liścia, słupkiem kwiatu klejstogamicznego, jednym z jego pręcików, owocem, nasionami. Autor Carl Axel Magnus Lindma.

Dzika Róża

Róża dzika (Rosa canina L.), nazwy ludowe: psia róża, szypszyna – gatunek krzewu z rodziny różowatych, z rodzaju róża. Występuje naturalnie na obszarach umiarkowanych i ciepłych półkuli północnej. Można ją spotkać prawie w całej Europie, w Afryce Północnej, na Wyspach Kanaryjskich, na Maderze, w Azji, rozprzestrzeniła się także w Australii i Nowej Zelandii. W Polsce jest gatunkiem pospolitym.

 

 

Dzika róża była stosowana w medycynie już od starożytności, o czym świadczy jej obecność w Capitulare de villis vel curtis imperii, rozporządzeniu wydanym przez Karola Wielkiego, które nakazywało uprawę różnych ziół i przypraw na jego polach, w tym „róż” obecnie znanych jako Rosa canina.

 

Owoce, zwane owocami dzikiej róży, różnią się znacznie kształtem. Najczęściej są one podłużno-elipsoidalne lub jajowate. Dojrzałe owoce są czerwone i twarde. Dojrzewanie następuje bardzo późno w październiku i listopadzie. Często pozostają na krzewie wiosną.

 

Owoce róży obfitują w witaminę C, A, B1, B2, E, K i P, flawonoidy, kwas foliowy, garbniki. Są bogate w cukry, kwasy organiczne, pektyny, glikozydy, związki azotu, wapnia, magnezu i żelaza.

Róża, dzięki wysokiej zawartości witaminy C, jest naturalnym suplementem diety. Ponadto miąższ róży zwiększa i reguluje krzepliwość krwi, przyswajalność żelaza - zapobiega anemii. Likwiduje krwawienie dziąseł. Wzmacnia naczynia krwionośne. Regeneruje tkanki. Podnosi ogólną odporność organizmu na wszelkie infekcje. Przyspiesza powrót do zdrowia po przebytych chorobach. Chroni przed skutkami stresu. Zmniejsza uczucie zmęczenia. Usprawnia pracę stawów i łagodzi zwyrodnieniowe bóle stawów. Działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo.

 

Owoce i płatki róży są wspaniałym składnikiem pysznych i zdrowych przetworów: konfitur, galaretek, syropów czy nalewek. Owoce są wykorzystywane do produkcji syropu, herbaty i przetworów (dżemów i marmolady), a także do produkcji ciast, gulaszów i wina. Kwiaty można przerobić na syrop, jeść w sałatkach, kandyzować lub konserwować w occie, miodzie lub brandy. 

 

W Polsce płatki są wykorzystywane do produkcji dżemu, który szczególnie nadaje się do nadziewania pączków. 

W Bułgarii, gdzie dzika róża rośnie w dużych ilościach, jej owoce wykorzystuje się do produkcji słodkiego wina i herbaty. Świeże, zmiękczone przez pierwsze przymrozki lub po lekkim ugotowaniu, tworzą pastę, którą spożywa się słodzoną produktami mlecznymi. Są jednak wykorzystywane głównie do dżemów, syropów i galaretek. Wysuszone i zmielone na proszek, służą jako wywar do herbat ziołowych. Stanowią podstawę tradycyjnej czeskiej i słowackiej potrawy o nazwie šípková omáčka. Ten typowo czeski sos to sos z dzikiej róży, który powstaje z warzyw korzeniowych, czerwonego wina oraz przecieru z dzikiej róży. Nadaje on sosowi charakterystyczny smak, typowy smak dzikiej róży. Mięso w sosie pochodzi zazwyczaj z dziczyzny. Knedle karlowarskie są powszechnie podawane jako dodatek. 

 

KONFITURA Z OWOCÓW RÓŻY

Składniki:

• 1 kg owoców oczyszczonych z nasion i szypułek
• 1 kg cukru
• 1/2 szklanki wody 

Przygotowanie:

1. Cukier rozpuszczamy w wodzie, doprowadzamy do wrzenia. Gotujemy na małym ogniu, żeby zgęstniał.
2. Do gotującego syropu wrzucamy oczyszczone owoce, doprowadzamy do wrzenia i odstawiamy.
3. Następnego dnia smażymy konfiturę na małym ogniu, do chwili gdy stanie się szklista. 
4. Konfiturę przekładamy do wyparzonych słoiczków.

 

Kwiaty jadalne

Kwiat jadalny jest nie tylko piękną, pachnącą ozdobą, ale często dodatkiem lub głównym składnikiem potrawy. Tworzy niezwykłą kompozycje na talerzu. Niewiele jest osób, które nie znają lub nie słyszało o nadziewanych kwiatach cukinii, przepiórkach w płatkach róży i konfiturze z kwiatów róży, smażonych w cieście kwiatów robinii akacjowej, lawendowego miodu czy miodu z kwiatów mniszka lekarskiego.

 

Aksamitki, begonie, stokrotki, bratki, nasturcje, floksy, werbeny, chabry, goździki, ogóreczniki, fiołki...  to tylko garstka kwiatów jadalnych, które można suszyć, smażyć, kandyzować lub jeść na surowo. Jako ozdoba są idealne do deserów, ciast, sorbetów, sałatek owocowych. Jako dodatek do potraw wspaniale uzupełniają dania zarówno warzywne, jak i mięsne.

 

Kwiaty jadalne, te najlepsze, oczywiście z własnej uprawy, ale również możemy korzystać ze zbiorów, które pochodzą ze sprawdzonego źródła. Wtedy mamy pewność, że nie były nawożone, ani pryskane odżywkami, pestycydami lub innymi chemikaliami. Nie zbieramy kwiatów rosnących przy drogach, ani w parkach, są zanieczyszczone. Kwiaty muszą być świeże, czyste, bez plam i uszkodzeń. Usuwamy słupki i pręciki. Przed spożyciem należy kwiaty umyć pod bieżącą wodą i delikatnie wysuszyć w papierowym ręczniku. 

 

 

Kwiaty cukinii mają delikatny aromat, piękny żółty, czasami lekko pomarańczowy kolor. Kwiaty cukinii mogą być nadziewane mieszanką mięsa, ryżu, z różnymi przyprawami, orzechami, nasionami. Mogą być smażone lub duszone. W Grecji nadziewa się je białym serem owczym lub kozim, mieszanką ryżu, czasami mięsem i dusi w sosie pomidorowym.

Najprostszą formą podawania kwiatów cukinii, to usmażenie kwiatów w głębokim tłuszczu. Frittella di fiori di zucca, to nic innego jak przygotowanie ciasta naleśnikowego, zanurzanie oczyszczonych kwiatów w cieście i smażenie ich w gorącym tłuszczu. Ciasto może być wzbogacone o wyciśnięty ząbek czosnku, zmiksowanego świeżego pomidora, bazylii lub oregano.

Kwiaty robinii są jadalne. Najbardziej popularny jest miód i kwiaty smażone w cieście. Miód z kwiatów robinii jest delikatny, jasnozłoty, lekko przezroczysty, a kwiaty usmażone w głębokim tłuszczu są chrupiące i słodkie. Z kwiatów można przygotowywać dżemy i marmolady, wyborne galaretki i lody. Drobne płatki robinii sprawdzają się w sałatkach, nadając im oryginalny wygląd i ciekawy smak. Kwiaty namoczone w wodzie z dodatkiem miodu i cytryny są orzeźwiającym, smacznym napojem. Z kwiatów robi się soki, syropy i wina. Otrzymany syrop z robinii pasuje do deserów, jest dodatkiem do ciast i ciasteczek. Płatki kwiatowe można zasuszyć i dodawać  do deserów lub herbaty. 

 

 

Z kwiatów mniszka robi się wino lub po dodaniu sporej ilości cukru uzyskuje się tzw. miodek. Słodki syrop o złotej barwie. Mniszek kwitnie od kwietnia do lipca. Żółty kwiat składa się z wielu płatków, zebranych w koszyczek osadzony na końcu łodygi. Kwiaty mniszka powinno się jeść, gdy są młode i świeże. Są wraz z liśćmi doskonałym dodatkiem do sałatek. Żółte płatki kwiatów pięknie komponują się z ugotowanym białym ryżem.

 

 

 

Świeże, suszone i kandyzowane kwiaty lawendy są ozdobami deserów. Pachnące lawendowe cukierki i ciasteczka cieszą się dużą popularnością. Aromatyzowana herbata z dodatkiem kruchych lawendowych ciasteczek powoduje odprężenie i działa na nas relaksująco. Przez chwilę odnosimy wrażenie jakby czas się zatrzymał. Ciekawy smak ma również lawendowy miód. Ma bursztynowy kolor i delikatny aromat. Można nim słodzić herbatę, dodawać do deserów lub dressingów. Warto samemu przygotować lawendowy cukier. Najprostszy sposób, to przesypanie kwiatów lawendy cukrem kryształem.

Kwiaty nasturcji charakteryzuje lekko pieprzowy, pikantny smak. Smak przypominający rzeżuchę. Płatki kwiatów mają barwę żółtą, pomarańczową, czerwoną, purpurową, niebieską lub zieloną. Często są dwubarwne. Dobrze komponują się z twarogiem i żółtymi serami, ryżem, pasztetami i zapiekankami. Nadają się do sałatek, surówek i kanapek. Pączki nasturcji można marynować, są dobrym zamiennikiem kaparów.

 

Kwiaty begonii bulwiastej są delikatne, chrupiące, o kwaskowatym smaku. Są popularne w Ameryce Środkowej. Begonie swój kwaśny smak zawdzięczają wysokiej zawartości kwasu szczawiowego, dlatego nie powinno się spożywać je w dużych ilościach. Kwiaty mogą mieć barwę białą, żółtą, pomarańczową, morelową, ciemnoczerwoną. Mogą być dwubarwne i cieniowane, gładkie i postrzępione. Idealnie nadają się do dekoracji deserów, sałatek.

 

 

 

Chaber bławatek kwitnie od czerwca do września. Kwiaty o barwie niebieskiej, niekiedy białej lub różowej, najczęściej wykorzystywane są do dekoracji zarówno dań słodkich, jak i wytrawnych. Kwiaty, świeże i kandyzowane, są idealne do deserów, zimnych napojów i herbat. Świeże kwiaty wykorzystujemy do surówek i sałatek. Chabrowy kolor bławatka pięknie wygląda w surówce z pomarańczową marchewką, pestkami dyni i świeżymi kiełkami lucerny.

 

Niebieskie kwiaty ogórecznika mają lekki posmak ogórka. Jadalne płatki są delikatne w smaku. Kwiaty dobrze komponują się w sałatkach. Pasują do twarogów, żółtych serów, szynki, pomidorów. Można je dodawać do duszonych potraw.

 

Najbardziej popularne kwiaty ozdobne wykorzystywane w kuchni to Kwiaty róży, które pięknie pachną i dobrze smakują. Są słodkie i o różnorodnych barwach. Zawierają dużo witaminy C, flawonoidów, olejki eteryczne, glikozydy, karotenoidy. Kwiaty nadają się na dżemy i konfitury. Konfitura z płatków róży jest najpopularniejszym nadzieniem pączków. Z płatków róży przygotowuje się galaretki, smakowe octy, oleje, dressingi, wina, soki, miody, herbaty i syropy. Różę można kandyzować i wykorzystywać do ozdabiania deserów. Nadaje się do potraw słodkich i wytrawnych. Doskonała do mięs, szczególnie do drobiu i dziczyzny.

 

 

Kwiaty bratka mają delikatny, łagodny smak. Są smaczne zarówno świeże jak i suszone. Są dobrym dodatkiem do sałatek i surówek. Zawierają witaminę C i mikroelementy. Kwiaty są jednym ze składników lub ozdobami deserów, zimnych napojów, syropów i herbatek. Duża różnorodność w kolorystyce płatków sprawia, że możemy dodawać je tworząc całą gamę barw. Mamy duże pole do popisu, więc warto to wykorzystać. Spójrzmy poniżej. Dodatek jednego brązowego bratka zmienił danie mięsne na bardzo elegancką potrawę.

 

Kwiaty floksów występują w wielu barwach: białej, żółtawej, różowej, czerwonej, fioletowej, niebieskiej. Każdy kwiat zawiera pięć płatków, które są bardzo delikatne. Kwitną od lipca do września. Jadalne są kwiaty floksa wiechowatego, które mają słodkawo-korzenny smak. Kwiaty świetnie nadają się do dekoracji tortów, ciast i deserów. Są dobrym dodatkiem do sałatek.

 

Kwiaty stokrotki mają lekki orzeźwiający smak. Dodaje się je do sałatek, zup, dipów, deserów, omletów, pieczywa. Doskonale sprawdzają się jako dodatek do herbaty, czy zimnych napojów.  Są źródłem beta-karotenu, olejków eterycznych, flawonoidów i soli mineralnych. Małe kwiatki dodajemy w całości, z dużych odrywamy tylko płatki.

 

 

Kwiaty pelargonii mają delikatny zapach i kwaśny smak. Przybierają różne kolory: czerwony, różowy, bordowy. Czerwone i bordowe płatki barwią potrawę i dzięki temu można je wykorzystać jako naturalny barwnik np. do ryżu i makaronu. Kwiaty są ciekawym dodatkiem do ozdabiania tortów i deserów. Są używane do mięs i sałatek.

 

 

Kwiaty storczyka są bardzo popularne w kuchni azjatyckiej. Jadalne kwiaty storczyka, płatki lub całe kwiaty, są wykorzystywane do dekoracji dań. Kwiaty mają mięsiste płatki o neutralnym smaku. Pięknie prezentują się na tortach i deserach. Nadają danią wyrafinowanego, oryginalnego wyglądu. Trzeba pamiętać, że nie wszystkie odmiany storczyków są jadalne.

 

Kwiaty szczypiorku, czosnku, pora i cebuli są bardzo aromatyczne, mają ostry zapach i smak. Kwitną od maja do sierpnia. Kwiaty cebuli i pora wytwarzają pęd kwiatowy zakończony kulistym baldachem, który złożony jest z białych, różowobiałych, drobnych kwiatków. Kwiaty czosnku zebrane w kulisty kwiatostan, składają się z nielicznych białych lub jasnoróżowych kwiatów, które wyrastają na długich szypułkach. Kwiaty szczypiorku, zebrane w niewielkie baldachy, są różowe lub fioletowe.

Kwiaty szczypiorku, pora, czosnku i cebuli można dodawać do surówek, farszów, past, tart, zup i sosów. Można je smażyć, dusić i gotować. Kwiaty mają łagodniejszy smak i aromat niż liście i owoce, dlatego są świetnym dodatkiem do mięs i pasztetów, jeśli nie chcemy, aby zapach i smak je zdominował.

Kwiaty goździków jadalnych mają przyjemny, lekko korzenny smak. Można je dodawać do soków, syropów, nalewek, wina i octów. Doskonale pasują do sałatek, ciast, tortów i deserów. Poniżej zdjęcie goździka alpejskiego, którego płatki są szerokie z drobno ząbkowanymi brzegami. Płatki mają różne barwy: różowe, fioletowe, a u nasady inny kolor co sprawia, że są bardzo dekoracyjne.

 

Należy pamiętać, że nie wszystkie kwiaty są jadalne. Do kwiatów trujących zaliczamy: azalię, barwinka, glicynię, groszek pachnący, hiacynta, hortensję, irysa, jaskra, konwalię, kaczeńca, krokusa, naparstnicę, oleandra, ostróżkę, powojnika, żonkila, narcyza.

Sałatka z kaszą bulgur i kwiatami jadalnymi

Składniki:

• 150 g kaszy bulgur
  
• 10 pomidorków koktajlowych
• 1 papryka czerwona
• 1 papryka zielona
• 1 zielony ogórek
• 1 mała cebula
  
• 250 g sera feta
• natka pietruszki
• kilka kwiatów goździka jadalnego
  
• oliwa z oliwek
• sok z 1 cytryny
• 1/2 łyżeczki cukru
  
• sól, pieprz
  

Przygotowanie:

1. Kaszą bulgur gotujemy w osolonej wodzie, aż spęcznieje, około 15-20 minut.
   
2. Paprykę pozbawiamy pestek i kroimy w niewielkie kawałki. Pomidorki koktajlowe przekrawamy na pół. Zielony ogórek kroimy w plasterki, a cebulę w bardzo drobne kawałki.
3. Ser feta kroimy w kostkę, polewamy oliwą i posypujemy drobno pokrojoną natką pietruszki.
4. Z oliwy, cukru i soku z cytryny robimy sos.
5. Wszystkie składniki dokładnie mieszamy: schłodzoną kaszę bulgur, warzywa i fetę. Dodajemy płatki goździka i całość polewamy sosem.
6. Sałatkę ozdabiamy całymi kwiatkami goździka.