Gruszka

Gruszka (Pirus) - owoc mający wydłużony kształt i słodki, soczysty miąższ, który znajduje się wewnątrz zielonej, żółtej, czerwonej lub brązowej skórki. Grusza, to niewielkie drzewo z rodziny różowatych, występujące w strefie umiarkowanej Europy i Azji. Rośnie zarówno w miejscach słonecznych, jak i na stanowiskach zacienionych.

 

Cudowne właściwości gruszki doceniono już w czasach starożytnych. W tym okresie były już popularne w Europie. Uznawano je za przysmak, ale stosowano je również w medycynie naturalnej. Do Polski dotarły z Bliskiego Wschodu. 

Gruszka posiada lecznicze właściwości. Nie zawiera zbyt wielu witamin, ale ma inne wartościowe dla organizmu składniki. Działa przeciwgorączkowo, pobudza przemianę materii i zmusza jelita do pracy. Gruszki zawierają pierwiastek o nazwie bor, który pobudza szare komórki do pracy oraz poprawia naszą koncentrację. Bor to pierwiastek, który zatrzymuje wapń w organizmie. Gruszki są bogatym źródłem jodu, który ma zbawienny wpływ na funkcjonowanie tarczycy. 

Nasze ulubione odmiany gruszek to Konferencja i Klapsa. Owoce Konferencji mają wydłużony kształt, skórkę matową, zielonkawą, a później żółtą. Dojrzały miąższ jest bardzo słodki i soczysty. Klapsa to gruszka o grubej, błyszczącej, zielono-czerwonej skórce i bardzo delikatnym, słodkim soczystym miąższu.

 

Gatunki grusz łatwo się krzyżują, tworząc nowe owoce. Gruszki najczęściej spożywamy na surowo, ale sporządza się z nich lub są dodatkiem do wielu potraw. W Polsce najpopularniejsze wykorzystanie tego owocu to gruszka marynowana na słodko, kompot z suszonych owoców oraz nalewka na polnych, dzikich gruszkach ulęgałkach, nazywanych potocznie pierdziołkami. Gruszki nie tylko suszymy i marynujemy, ale możemy dodawać je do sałatek, ciast i mięs. 

 

Surowe gruszki świetnie podkreślają smak sałatki. Pokrojone w plasterki doskonale komponują się z szynką parmeńską, serami pleśniowymi, orzechami włoskimi. Często faszeruje się nimi kaczkę czy kurczaka, dodaje do sosu do mięs, do schabu lub karkówki.

 

Gruszki w czerwonym winie z kremem z ricotty

Składniki:

• 6 gruszek
• 3/4 l czerwonego słodkiego wina
• 50 g cukru
• 1 laska cynamonu
• 200 g ricotty
• 1 łyżeczka cukru waniliowego

Przygotowanie:

1. Gruszki obieramy, pozostawiając ogonki. Wkładamy do garnka, w którym zmieści się obok siebie 6 gruszek.
2. Do garnka wlewamy czerwone wino, wsypujemy cukier i dodajemy laskę cynamonu. Gotujemy, aż składniki się połączą.
3. Przygotowanym syropem zalewamy gruszki i gotujemy na małym ogniu do momentu, aż gruszki staną się lekko miękkie.
4. Pozostawiamy gruszki w garnku do ostygnięcia. Im dłużej gruszki pozostaną w winie, tym mocniejszą uzyskają barwę i słodki smak.
5. Z ricotty i cukru waniliowego przygotowujemy krem.
6. Gruszki podajemy lekko schłodzone z kremem z ricotty. 

Soja

Soja (Glycine max) - roślina strączkowa pochodząca z Azji. Obecnie uprawiana w USA, Brazylii, Argentynie, Indiach i Chinach. Częścią jadalną są kuliste lub jajowate nasiona, które znajdują się wewnątrz żółtobrązowych strąków. Początkowo soja uprawiana była na paszę dla zwierząt. Kilkadziesiąt lat później soja stała się cennym pokarmem dla człowieka. Okazało się, że soja stała się alternatywą dla produktów mięsnych, zawiera bowiem wiele cennych składników, w tym aż 30-50% białka, tłuszcze (ok. 20%), witaminy z grupy B, lecytynę oraz żelazo, potas, magnez, fosfor i wapń. Produkty spożywcze wytwarzane z soi szczególnie chętnie spożywane są przez wegetarian. Z soi produkuje się kotlety sojowe, steki, zrazy, mąkę, mleko i twarożki sojowe, a także bardzo popularny olej sojowy.

Sałatka z soi

Składniki:

• 200 g soi
• pół główki kapusty pekińskiej
• 100 g cebuli
• 8 pomidorków koktajlowych
• kiełki rzodkiewki
• sos winegret
• szczypiorek do dekoracji
• sól, pieprz

Przygotowanie:

1. Umytą soję ugotować w lekko osolonej wodzie do miękkości.
2. Kapustę pekińską pokroić na drobne kawałki, cebulę pokroić w cienkie krążki.
3. Kapustę wymieszać z cebulą, soją i pokrojonymi na pół pomidorkami koktajlowymi.
4. Przygotować sos winegret z oliwy, cukru i soku z cytryny.
5. Przygotowaną sałatkę udekorować kiełkami rzodkiewki i drobno pokrojonym szczypiorkiem, skropić sosem winegret, posypać pieprzem.

Groszek zielony

Groszek zielony - specjalna odmiana grochu, roślina jednoroczna o wielu odmianach, które różnią się wielkością, smakiem i wartościami odżywczymi. Młode strąki są delikatne i zielone, a ziarnka groszku słodkie, lekko strawne. 

 

 

Groszek zielony zawiera m. in. witaminy z grupy B, witaminę K, C i E, sód, potas, magnez, wapń, żelazo, miedź, cynk, fosfor, fluor i jod. Groszek działa odkwaszająco na organizm. 

 

 

 

Delikatny groszek wykorzystywany jest głównie do sałatek i zup warzywnych, ale doskonały jest również jako surowe warzywo.

Pasta z zielonego groszku i awokado

Składniki:

• 20 dag zielonego groszku
• 1 awokado
• ząbek czosnku
• sól i pieprz do smaku

Przepisy:

1. Zielony groszek gotujemy w osolonej wodzie do miękkości.
2. Awokado obieramy ze skóry, miąższ rozdrabniamy widelcem.
3. Łączymy groszek z awokado, dodajemy czosnek przeciśnięty przez praskę, przyprawiamy  solą i pieprzem do smaku.
4. Pastę wstawiamy do lodówki na ok. 15 minut.

Zielony groszek jako dodatek do dania głównego 

Papryka Chili

Papryka chili (Capsicum frutescenes) - roślina warzywna z rodziny psiankowatych, pochodząca z Ameryki Południowej. Pod koniec XV wieku papryka chili dotarła do Europy. Obecnie uprawiana jest na różnych kontynentach. Najostrzejsze papryczki pochodzą z półwyspy Jukatan i Wysp Karaibskich. To odmiana chili zwana habanero. Na świecie występuje wiele odmian papryki chili: galapeno, jalapeno, serrano, romesco, tabasco, choricero, wszystkie mają ostry, piekący smak, za który odpowiada kapsaicyna. W 1912 roku austriacki farmaceuta Scoville opracował skalę Scoville'a, która określa ostrość papryczek. Im więcej punktów, tym przyprawa ostrzejsza. Skala ta mierzy koncentrację kapsaicyny.

W kuchni najczęściej używamy wysuszone i zmielone papryczki chili w postaci proszku jako chili, pieprzu cayenne czy pieprzu tureckiego. Chili jest nieodzownym dodatkiem do paprykarzu i gulaszu. Dodawana do mielonego mięsa, fasoli i pomidorów wzmacnia smak potrawy. W kuchni meksykańskiej jest numerem jeden wśród wszystkich przypraw.

Żeberka na ostro

Składniki:

• 2 papryczki chili
• 2 czerwone papryki
• 2 łyżki miodu
• 2 łyżki oleju sezamowego
• sok z 2 cytryn
• 1 kg żeberek

Przygotowanie:

1. Przygotować marynatę: papryczki chili oczyścić z pestek, pokroić w drobną kostkę, czerwoną paprykę pokroić w grubszą kostkę, dodać miód, olej, sok cytrynowy.
2. Do plastikowego worka wkładamy pokrojone w paski żeberka, zalewamy marynatą i odstawiamy do lodówki na min. cztery godziny.
3. Żeberka przekładamy do naczynia, w którym będą się piekły i przykrywamy folią aluminiową. Pieczemy około 1 godziny w temperaturze 200 stopni C.
4. Po godzinie zdejmujemy folię z żeberek i pozostawiamy w piekarniku na 15 minut.
5. Upieczone żeberka posypujemy świeżą papryką i natką pietruszki. Podajemy z pieczonymi ziemniakami.

 

Kmin rzymski

Kmin rzymski (Cuminum cyminum) - roślina z rodziny baldaszkowatych, pochodząca z Azji, jest bardzo podobna do kminku zwyczajnego, ma jednak ostrzejszy, bardziej cierpki smak i intensywniejszy zapach, różni się też składem chemicznym. Zawiera olejki lotne, tłuszcze, gorycze i białko. Nasiona kminu, będące przyprawą, dodaje się do żółtego sera, pieczywa, pikantnych potraw, do mięs i ryżu. Kmin rzymski wchodzi w skład popularnej przyprawy curry.

 

Rolada serowa z kminem rzymskim

Składniki:

• 15 dag twardego żółtego sera
• 15 dag twarogu
• 10 dag plasterków gotowanej szynki
• 1 żółta papryka
• 1/2 czerwonej papryki
• 1 łyżka drobno posiekanego kminu rzymskiego
• sól, pieprz do smaku

Przygotowanie:

1. Do garnka z gotującą wodą wkładamy żółty ser i gotujemy, aż zrobi się miękki i elastyczny (około 10 minut).
2. Gorący ser rozciągamy formując z niego prostokąt grubości 0,5 cm.
3. Na serze układamy kolejno: pokrojone w drobną kostkę papryki, szynkę i masę twarogową doprawioną solą i pieprzem.
4. Wszystkie warstwy przesypujemy kminem rzymskim.
5. Płat żółtego sera zwijamy ciasno w roladę. Owijamy folią i wkładamy do lodówki do stężenia.

 

 

Miechunka jadalna

Miechunka jadalna (Physalis peruviana) - peruwiańska wiśnia, roślina jednoroczna z rodziny psiankowatych, pochodząca z Ameryki Południowej, obecnie uprawiana także w południowej Afryce, Kenii, Kolumbii, Nowej Zelandii, Indiach i Australii.

 

Owocami miechunki są pomarańczowe jagody wielkości wiśni. Słodko-kwaśne owoce przypominają w smaku pomidora. Zjada się je przeważnie na surowo lub w postaci przetworów. Białe nasionka znajdujące się w miąższu zjada się razem z owocami. Miechunka dojrzewa wewnątrz dużego kielicha kwiatowego.

Miechunka w czekoladzie

Składniki:

• 20 szt. miechunki
• 20 dag czekolady deserowej

Przygotowanie:

1. Owoce miechunki wydobyć z kielicha kwiatowego, przepłukać letnią wodą.
2. Czekoladę połamać na drobne kawałki, włożyć do miski. Postawić na garnku z gorącą wodą. Podgrzewać na parze, aż czekolada się stopi.
3. Owoce otaczać lekko stężałą czekoladą.
4. Miechunkowe kulki wstawić do lodówki, aż czekolada zastygnie.

 

Tamarynd

Tamarynd (Tamarindus indica) - tamaryndowiec indyjski, powidlnik, to drzewo owocowe o pięknych, wiecznie zielonych liściach, pochodzące z tropikalnej Afryki Wschodniej. Preferuje wilgotne, tropikalne warunki. Obecnie uprawiane jest w Indiach, Azji Południowo-Wschodniej i Ameryce Środkowej. Strąki długości do 20 cm mają łamliwą, matową powierzchnię o barwie cynamonu. Wewnątrz strąka znajduje się ciemnobrązowy miąższ, który otacza do 10 nasion. Miąższ lekko pikantny, lekko kwaśny trochę przypominający powidła śliwkowe. Tamaryndowiec owocuje po 6-8 latach od momentu wysiania nasion do gruntu.
Miąższ strąka tamaryndowca zawiera 35% cukru i 20% kwasów organicznych Używa się go do produkcji napojów, syropów, soków, dżemów i galaretek. Jest doskonałym dodatkiem do sosów, dań z ryżu, potraw mięsnych (doskonały do dziczyzny) i rybnych. Młode liście i strąki jadane są jako warzywo. Prażone nasiona dodawane są do kawy, a zmielone nasiona podawane są do ciast.

Zupa z owoców tamaryndowca

Składniki:

• 500 g strąków tamaryndowca
• 2 łyżki cukru
• 2 goździki
• 1 łyżeczka mąki ziemniaczanej
• 3 łyżki powideł ze śliwek

Przygotowanie:

1. Ze strąków tamaryndowca wydobyć miąższ, zalać 3/4 l wody, dodać cukier i goździki, gotować 30 minut i przetrzeć.
2. Mąkę rozpuścić w 2 łyżkach wody, wymieszać z przetartą zupą. Zagotować mieszając.
3. Zupę podawać ciepłą lub schłodzoną z łyżką powideł śliwkowych, podaną do każdej porcji i lanymi kluseczkami.