piątek, 12 marca 2021

Szałwia hiszpańska - Chia

Szałwia hiszpańska (Salvia hispanica) zwana również chia (czytamy: czija) - jest jedną z najstarszych uprawianych roślin na świecie. Nazwa chia pochodzi od słowa "chian", co w języku nahuatl  (najbardziej rozpowszechniony język z grupy uto-asteckiej) oznacza "oleisty". Pierwotnie roślina występowała wyłącznie w Meksyku i Ameryce Środkowej. Obecnie szałwia hiszpańska uprawiana jest głównie w Australii, Meksyku, Paragwaju, Boliwii, Argentynie, Ekwadorze i Gwatemali.
 
Chia, gatunek rośliny z rodziny jasnotowatych (Lamiaceae L.), do którego należy również mięta, była uprawiana już w czasach prekolumbijskich, przez Azteków i Inków. Pierwsze wzmianki o szałwii hiszpańskiej odnotowano w Kodeksie Mendoza (Codex Mendocino), średniowiecznym dokumencie opisujący historię pierwszych władców i życie codzienne Azteków oraz w Kodeksie Florentino (Codex Florentino), hiszpańskim dokumencie pochodzącym z XVI w., opisującym życie i obyczaje Azteków w prekolumbijskim Meksyku. W tych kodeksach znajdują się obszerne informacje na temat wykorzystania chia. Tutaj szałwia hiszpańska opisywana jest jako składnik wielu przepisów, głównie o charakterze leczniczym lub do produkcji oleju.
 



 
 
 




















.
 .
 .
Szałwia hiszpańska to jednoroczna roślina zielna, która osiąga wysokość przeszło półtora metra. Dwa zdjęcia powyżej, pochodzące z Wikipedii, przedstawiają roślinę w pączkach i po zakwitnięciu. Kwiaty są niebieskie, fioletowe lub białe zebrane w okółkach na szczytach pędów. Owoce zawierają liczne, owalne nasiona, o długości około 2 mm. Powierzchnia nasion przypomina popękany marmur, jest w kolorze białym, brązowym, szarym i czarnym.
 


W dawnych czasach powszechne było pieczenie nasion chia i mielenie ich na mąkę. Tak otrzymaną mąkę łączono z prażoną mieloną kukurydzą, zwaną pinole (pinolem lub pinolillo), do niej dodawano kakao, agawę, cynamon, wanilię i inne przyprawy. Powstały proszek był następnie używany do wytwarzania różnych potraw m.in. wypieku pieczywa, tortilli, tamales. 
 
Po 1600 roku popularność zyskał napój bezalkoholowy otrzymany z całych nasion, z dodatkiem cytryny i cukru. Napój stał się popularny w całym Meksyku, a obecnie jego popularność wyszła poza granice kraju. Napój rozpowszechnił się na całym świecie, znany jako "Agua de Chia" lub "Chia fresca" z dodatkiem różnych soków i owoców.  Chia należy do  grupy Superfood, również za sprawą 52-letniego Indianina Tarahumara Cirildo Chacarito, który w 1997 roku wygrał bieg na 100 mil w Stanach Zjednoczonych. W jego codziennej diecie znajdowały się nasiona chia, które przez Indian zwane były "pokarmem dla biegaczy" lub "cudownym ziarnem". I tak rozpoczął się boom na hiszpańską szałwię.


Nasiona szałwii hiszpańskiej zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe Omega-3 i Omega-6 oraz tłuszcze wielonienasycone, białka, węglowodany, witaminę A, B3 - niacynę, B1 - tiaminę, B2 - ryboflawinę, witaminę E i kwas foliowy. Zawierają składniki mineralne: wapń, fosfor, magnez, potas, miedź, cynk i selen oraz przeciwutleniacze, zwane tokoferolami. Posiadają niską zawartość cukru, nie zawierają soli. Są naturalnym źródłem błonnika, którego część zamienia się w wodzie w śluz lub żel. 

Z nasion szałwii hiszpańskiej pozyskiwany jest olej do celów spożywczych, farmaceutycznych i kosmetycznych. W kosmetologii olej wykorzystywany jest do naturalnego nawilżenia skóry, wzmocnienia jędrności skóry, zapewniając właściwości przeciwzmarszczkowe i przeciwzapalne, niweluje świąt skóry, korzystnie wpływa na włosy, pomaga w leczeniu trądziku. 

W medycynie olej z nasion szałwii hiszpańskiej wykorzystywany jest w celu wzmocnienia odporności, działa bowiem korzystnie na naszą koncentrację, reguluje ciśnienie tętnicze krwi, obniża poziom złego cholesterolu, poprawia nasz nastrój, no i ma właściwości antynowotworowe. Wprawdzie nie ma badań wskazujących, że nasiona chia pomagają zrzucić zbędne kilogramy, ale ze względu na zdolność pęcznienia mogą wywołać uczucie sytości.

 

W szałwii hiszpańskiej do spożycia nadają się nasiona oraz kiełki. Nasiona można spożywać bezpośrednio w całości (w stanie surowym lub suszonym) lub zmielone na proszek. Z nasion otrzymujemy doskonały olej, który wzbogaci każdą potrawę.
 
Nasiona chia są podstawą wielu inspiracji kulinarnych. Namoczone w wodzie nasiona stają się śluzowate, dlatego są doskonałym naturalnym zagęszczaczem do zup i sosów. Bezpośrednio nasiona chia wykorzystujemy jako dodatek do sałatek, surówek, owsianki, musli, koktajli, ugotowanych kasz, ziemniaków, posypki do warzyw. Namoczone w mleku lub soku owocowym stają się wspaniałym uzupełnieniem deserów lub orzeźwiającym napojem.
 
Zmielone nasiona po połączeniu z mąką doskonale się sprawdzą do wypieku pieczywa, ciast. Z takiej mąki usmażymy smaczne naleśniki, omlety, tortille.


    Spożycie nasion szałwii hiszpańskiej powinno wynosić nie więcej niż 15g (3 łyżeczki) dziennie. Nie powinniśmy przekraczać zalecanej dawki 30g błonnika na dobę.

    Szałwia hiszpańska jest jedną z dwóch roślin znanych jako „chia”, drugą jest szałwia argentyńska (Salvia columbariae), która jest czasami nazywana „złotą chia”. Salvia columbariae rośnie w USA: Kalifornii, Nevadzie, Utah, Arizonie, Nowym Meksyku, oraz w Meksyku: Sonorze i Baja California. Złota chia była ważnym pożywieniem dla rdzennych Amerykanów. Indianie mielili nasiona, mieszając je z wodą, aby uzyskać gęsty napój. Suszyli i mielili nasiona, aby zrobić mąkę, z której wypiekano chleby, placki czy ciasto. Z nasion chia robili galaretowatą masę, a następnie przyrządzali z niej owsiankę. Niezależnie od pomysłu wykorzystania nasion, złota chia była doskonałym źródłem pożywienia.
     
     

    Pudding owocowy z chia

    Skład:
    • 400 ml mleka kokosowego
    • 100 g letniego mleka 3,2%
    • 4 łyżki nasion chia
    • 300 g owoców - truskawek i melona
    • 1 łyżeczka cukru
    Przygotowanie:
    1. Nasiona chia zalewamy letnim mlekiem i mlekiem kokosowym. Dodajemy nasiona chia. Mieszamy. Wstawiamy do lodówki na kilka godzin, minimum 5 godzin.
    2. Truskawki kroimy w plasterki, przesypujemy cukrem.
    3. Mango kroimy w drobną kostkę.
    4. Na dno pucharków układamy warstwami truskawki, pudding chia i owoce mango.
    5. Pucharki ozdabiamy mango, truskawkami i listkami mięty.


    sobota, 2 stycznia 2021

    Pianki Marshmallow

    Pianki Marshmallow - to rodzaj pianek wytwarzanych z cukrowego syropu, żelatyny i wody. Cukrowy syrop glukozowy lub fruktozowy powoduje, że panki są bardzo, bardzo słodkie i zawierają mnóstwo kalorii.  Posiadają minimalną wartość odżywczą.
     
    Historia powstania pianek jest bardzo długa, sięga bowiem czasów starożytnych. Wówczas korzeń prawoślazu* z dodatkiem cukru był stosowany na bóle gardła, a także jako wyrób cukierniczy. Późniejsze pokolenia modyfikowały użycie korzenia prawoślazu, ale nie będziemy się tym zajmować. Przejdziemy do konkretnego roku, w którym po raz pierwszy ruszyła produkcja pianek.
     

    Pierwsze pianki Marshmallow zostały wyprodukowane w 1948 roku w Stanach Zjednoczonych, kiedy Amerykanin Alex Doumak udoskonalił proces polegający na wytwarzaniu ciągłej masy cukierniczej, którą można było pociąć na regularne odcinki. To był początek produkcji przemysłowej. Pierwsze pianki były białe lub różowe, wytłaczane na kształt walca oraz innych figur geometrycznych.
     
    W Stanach Zjednoczonych i Kanadzie pianki Marshmallows są bardzo popularne zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych. Pianki są spożywane same lub z dodatkami. W Polsce przyjęły nazwę pianek cukrowych. 



    Tradycyjny przepis wykorzystuje sproszkowany korzeń prawoślazu. Sproszkowane korzenie prawoślazu podgrzewane z cukrem tworzą delikatną, słodką masę, stosowaną w cukiernictwie. W korzeniu występuje śluz, lepki galaretowaty roztwór, pektyny, skrobia, sacharoza, olej, związki białkowe, składniki mineralne i lecytyna. 
     
    Obecnie większość pianek Marshmallow wykorzystuje do produkcji żelatynę, której wegetarianie i weganie unikają, ponieważ są uzyskiwane ze skór, tkanek łącznych i kości zwierząt. Alternatywą dla wegetarian jako środek żelujący stosowany jest agar-agar.



    Obecnie pianki mają całą gamę kolorów i aromatów: arbuzowe, bananowe, malinowe, borówkowe, jagodowe, jabłkowe, truskawkowe i wiele innych. Mają różne kształty i formy. Są to kwiatki, zwierzęta, owoce. Pianki na święta Bożego Narodzenia przybierają kształt choinki, gwiazdek, świętego Mikołaja, na Wielkanoc kształt kurczaka i pisanek, na Halloween to roześmiane buźki dyni, na Walentynki pianki mają oczywiście kształt serca.


     
    Cukrowe pianki stały się popularne na całym świecie. Nic więc dziwnego, że wiele światowych firm wprowadziło je do swojej produkcji. Jedną z nich jest Firma Haribo GmbH & Co.KG, która produkuje wyroby cukiernicze, głównie żelki. Czy ktoś nie słyszał o Goldbären - "Złotych Misiach" Haribo? Produkują równie pianki cukrowe, które sprzedawane są pod nazwą handlową Chamallows.


    Pianki można jeść same lub łączyć z kawą bądź czekoladą. Można je wykorzystać do dekoracji tortów, deserów i innych wyrobów cukierniczych. Świetnie smakują pieczone na patyku nad ogniskiem, ciepło ognia tworzy karmelizowaną zewnętrzną skórę z płynną, stopioną warstwą pod spodem. Pianki doskonale uzupełniają desery, dodane do lodów i sorbetów stanowią dodatkową atrakcję. Dodane do zupy mlecznej, musli z jogurtem, kanapki z owocami są doskonałą alternatywą do porannego śniadania, szczególnie dla niejadków. Oczywiście należy pamiętać o kaloryczności pianek i zerowej wartości odżywczej. Ale od czasu do czasu można sobie na takie szaleństwo pozwolić.

     
    W kulturze amerykańskiej pianki Marshmallow często pieczone są nad ogniem. Tę popularną tradycję przejęły również inne kraje: Wielka Brytania, Nowa Zelandia i Australia. Pianki są grillowane lub pieczone na patyku nad ogniskiem. Uzyskują wówczas złoto-brązowy kolor, lekko chrupiący, o smaku karmelu, wierzch i rozpływający się w ustach miękki, ciepły środek.
     




      Kolorowe chrupki z piankami Marshmallow


    Składniki:
    • 300 g mini pianek Marshmallow (najlepiej białych)
    • 150 g kolorowych chrupek śniadaniowych (użyłam Kellogg's Froot Loops - małe, kolorowe zbożowe kółeczka o smaku owocowym)
    • 3 łyżki masła
    Przygotowanie:
    1. Pianki Marshmallow rozpuszczamy w mikrofalówce (40-50 sekund) lub gotujemy na wolnym ogniu, ale wówczas rozpuszczamy 3 łyżki masła, inaczej pianki przykleją się do dna garnka i bardzo szybko się przypalą. Gotujemy, aż pianki się rozpuszczą, stale mieszając.
    2. Do garnka wrzucamy chrupki, mieszamy, aż rozpuszczona masa oblepi chrupki.
    3. Na duży talerz, wyłożony papierem do pieczenia, wykładamy przygotowaną masę. Pozostawiamy do ostygnięcia w lodowce na około 4 - 5 godzin.
    4. Wystudzoną masę kroimy w niewielkie kwadraty lub łamiemy na nierówne kawałki.



    S'more


    S'more (ew. smore) to tradycyjny smakołyk pochodzący ze Stanów Zjednoczonych. Dwa kawałki krakersów typu graham, to zewnętrzne warstwy, a wewnątrz zapieczone na ogniu pianki Marshallow i kostki czekolady (najczęściej Hershey's). W Stanach Zjednoczonych 10 sierpnia świętuje się Narodowy Dzień S'mores.
     
     

    Marshmallow creme


    Amerykański słodki krem o smaku pianek Marshallow. Krem został wynaleziony przez Archbalda Query'ego w 1917 roku w Somerville. Jedną z najpopularniejszych marek produkujących krem jest Marshmallow Fluff. Krem produkowany jest w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych. Jego składnikami są: syrop kukurydziany, syrop cukrowy, wanilia, białka jajek. Krem Marshmallow jest produktem bezglutenowym. Marshmallow Fluff jest produkowany przy użyciu tych samych składników od przeszło 100 lat...Krem jest puszysty, biały, gładki i pyszny (czytaj bardzo, bardzo słodki). Krem znajduje się wśród wielu przepisów, takich jak ciasteczka Whoopie Pie (amerykańskie ciastka czekoladowe z kremem), kanapki Fluffernutter, cukierki Krówki. 
    Na stronie https://marshmallowfluff.com    znajdziemy więcej przepisów z wykorzystaniem Marshmallow creme.
     
     

    Fluffernutter

     
    Fluffernutter, nazwany również kanapką z masłem orzechowym i prawoślazem, to kanapka składająca się z kremu Marshallow i masła orzechowego. Kanapka zwykle podawana na białym chlebie, ale wariacje kanapki obejmują zastąpienie pieczywa pszennego i dodanie różnych słodkich, słonych i pikantnych składników. Kanapka powstała na początku XX wieku po wynalezieniu w Somerville (stan Massachusetts) kremu Marshmallow, słodkiej pasty przypominającej piankę. Kanapka jest szczególnie popularna w Nowej Anglii. Oficjalnie jest kanapką stanu Massachusetts. National Fluffernutter Day obchodzony jest w Stanach Zjednoczonych 8 października. 



     
    ________
    * Prawoślaz - rodzaj rośliny wieloletniej z rodziny ślazowatych. Naturalnym obszarem jego występowania jest region Morza Śródziemnego, zachodnia Azja i południowo-wschodnia część Ameryki Południowej. Cała roślina, a szczególnie korzeń, wypełniona jest śluzem. Prawoślaz od setek lat stosowany jest w medycynie tradycyjnej. Inne nazwy to topolówka lekarska, ślaz lekarski, ślaz prawdziwy, malwa prawdziwa. 


    Pierwsze zdjęcie i dwa zdjęcia grillowanych pianek pochodzą z Wikipedii, pozostałe są własnością Smakowitego bloga.