Jadalne Glony Morskie

Glony, algi (łac. Algae, gr. Phykos) – grupa morfologiczno-ekologiczna, składająca się tradycyjnie z kilku niespokrewnionych linii ewolucyjnych organizmów plechowych. Nauka zajmująca się glonami to algologia (fykologia).   

 

Wodorosty zwane glonami, trawą morską, a z łacińskiego także algami występują we wszystkich morzach świata i są nadzwyczaj różnorodne. Wodorosty tworzą ogromną grupę roślin, nawet 25 tysięcy, które z botanicznego punktu widzenia należą do zupełnie różnych roślin. Tylko około setka z nich jest jadalna, niektóre przypominają liście sałaty, są grube i mięsiste, inne zaś długie i wąskie. Mają kolor czerwony, zielony, żółty lub brązowy.

 

Większość jadalnych glonów rośnie dziko, a te które spożywamy w większości pochodzą z hodowli. Do największych producentów spożywczych glonów należą: Japonia, Korea, Malezja, Indonezja i Chiny. Obecnie coraz więcej alg hoduje się na europejskim wybrzeżu Atlantyku i w Ameryce Północnej.

 

Glony morskie są ważnym źródłem pożywienia, zwłaszcza w Azji. Zawierają one wiele witamin, w tym witaminy: A, B1, B2, B6, niacynę i witaminę C oraz są bogate w jod, potas, żelazo, magnez i wapń. Komercyjnie uprawiane mikroalgi i cyjanobakterie są sprzedawane jako suplementy diety, np. Spirulina, Chlorella i suplementy z witaminą C z glonów z rodzaju Dunaliella, cechującego się dużą zawartością beta-karotenów. 

 

 

 

Poniżej ranking najpopularniejszych glonów spożywczych (charakterystyka, występowanie i wykorzystanie w kuchni).

  * * *

Nori - jest to odmiana krasnorostów, którą często stosuje się jako dodatek do sushi.  W Japonii nori nazywano dawniej „fioletową kapustą” lub „shinsensai”. Te przetworzone formy, takie jak „surowe nori” i „arkusz nori”, są spożywane jako żywność. Nori jest bogate w białko, błonnik pokarmowy, witaminy, wapń, taurynę, beta-karoten i aminokwasy. Poza Japonią, nori jest również hodowane w Chinach, Korei Południowej, Wielkiej Brytanii i Nowej Zelandii.

 

Nori jest powszechnie używane do zawijania sushi i onigiri (kulek ryżowych). Senbei (krakersy ryżowe) czasami zawierają również kawałek nori. Paski lub małe płaty nori są używane jako dodatek do makaronów, zup i dań ryżowych. Małymi płatkami lub sproszkowanym nori można posypywać różne pikantne potrawy. Nori jest zazwyczaj prażone przed spożyciem. Prażone nori nazywa się yaki-nori. Nori jest również spożywane w postaci pasty o smaku sosu sojowego, nori no tsukudani. Nori jest również wykorzystywane do dekoracji potraw, na przykład do tworzenia twarzy lub postaci z anime w pudełkach bento. Podobny produkt, wytwarzany z niespokrewnionych zielonych alg Monostroma i Enteromorpha, nazywa się aonori (dosłownie niebiesko-zielone nori) i jest używany jako zioło do codziennych potraw, takich jak okonomiyaki i yakisoba. 

 * * *

Kelp - to duże brunatne glony lub wodorosty morskie należące do rzędu Laminariales. To jednostka taksonomiczna wodorostów należąca do gromady Phaeophyta, obejmującej obecnie około 30 rodzajów. Kelpy rosną na łodygach blisko siebie w bardzo gęstych obszarach, takich jak lasy pod płytkimi wodami oceanów umiarkowanych i arktycznych. Wcześniej uważano, że pojawiły się w miocenie, od 5 do 23 milionów lat temu, na podstawie skamieniałości z Kalifornii. Kelpy były obecne w północno-wschodnim Oceanie Spokojnym co najmniej 32 miliony lat temu. Znane są z szybkiego wzrostu – gatunki z rodzajów Macrocystis i Nereocystis mogą rosnąć nawet pół metra dziennie, osiągając ostatecznie od 30 do 80 metrów.

 
Wśród nich szczególnie ważne są wodorosty kombu, szeroko stosowane w kuchni japońskiej – Laminaria japonica. Innym brunatnym wodorostem używanym w kuchni japońskiej jest Undaria pinnatifida (wakame), również należąca do rzędu Laminariae, ale do innej rodziny (Alariaceae). Kuchnia japońska wykorzystuje również wodorosty z innych grup taksonomicznych, takie jak hijiki, brunatny wodorost z rzędu Fucali, i nori, czerwony wodorost. Saccharina japonica jest również wykorzystywana w kuchni koreańskiej, na przykład w spaghetti z wodorostów (cheonsa-chae). Gatunek ten zyskał popularność w kuchni chińskiej stosunkowo niedawno (w pierwszej połowie XX wieku). W Grenlandii, Islandii i na Wyspach Brytyjskich tradycyjnie spożywa się Alaria esculenta, wodorost spokrewniony z japońskim wakame.

  * * *

Kombu - to element wywaru dashi, który w Japonii jest bazą wielu zup i dań. Kombu lub Konbu to jadalne wodorosty, pochodzące głównie z rodziny Laminariaceae i powszechnie spożywane w Azji Wschodniej. Wodorosty morskie należące do rzędu Laminariales nazywane są kelpami i na świecie znanych jest około 130 gatunków. Kelp występuje w diecie wielu cywilizacji, w tym chińskiej i islandzkiej. Jednak największymi konsumentami kelpu są Japończycy, którzy włączają kelp i wodorosty do swojej diety od ponad 1500 lat.  

 
Kombu jest sprzedawane w postaci suszonej (dashi konbu) lub marynowanej w occie (su konbu) albo jako suszone wiórki (oboro konbu, tororo konbu lub shiraga konbu). Można je również spożywać na świeżo w sashimi. Kombu jest szeroko stosowane w kuchni japońskiej jako jeden z trzech głównych składników potrzebnych do przygotowania dashi, bulionu. Konbu dashi przygotowuje się poprzez zalanie całego suszonego lub sproszkowanego kombu zimną wodą i podgrzanie do temperatury bliskiej wrzenia. Zmiękczone kombu jest zazwyczaj spożywane po ugotowaniu lub krojone i używane do przygotowania tsukudani, dania gotowanego na wolnym ogniu w sosie sojowym z mirin. Kombu można marynować na słodko-kwaśno. Często spożywa się je jako przekąskę z zieloną herbatą. Konbu-cha lub kobu-cha to herbata przygotowywana przez zaparzanie kombu w gorącej wodzie. Kombu jest również używane do przygotowania przyprawy do ryżu, z którego robi się sushi.

  * * *

Wakame - Undaria pierzastodzielna, undaria pierzasta – gatunek brunatnic z rzędu listownicowców, szeroko wykorzystywany w kuchni japońskiej jako warzywo. W handlu znany pod lokalnymi nazwami: wakame (jap. ワカメ, chiń. 裙带菜 pinyin qundaicai, kor. 미역 miyeok), z których na Zachodzie najpopularniejszą jest wakame.

 
Wakame (Undaria pinnatifida) to gatunek kelpu pochodzący z zimnych, umiarkowanych wybrzeży północno-zachodniego Pacyfiku. Jako jadalny wodorost, charakteryzuje się subtelnie słodkim, ale charakterystycznym i intensywnym smakiem oraz aksamitną konsystencją. Najczęściej podaje się go w zupach i sałatkach. Wakame od dawna zbierano w Azji Wschodniej, a japońscy farmerzy uprawiali go od VIII wieku.

Chociaż pochodzi z zimnych, umiarkowanych obszarów przybrzeżnych Japonii, Korei, Chin i Rosji, zadomowił się w regionach o umiarkowanym klimacie na całym świecie, w tym w Nowej Zelandii, Stanach Zjednoczonych, Belgii, Francji, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Włoszech, Argentynie, Australii i Meksyku. W 2018 roku Invasive Species Specialist Group umieściła ten gatunek na liście 100 najbardziej inwazyjnych gatunków na świecie.
 
Liście wakame są zielone i mają subtelnie słodki smak. Liście należy pokroić na małe kawałki, ponieważ podczas gotowania pęcznieją. W Japonii i Europie wakame jest dostępne w postaci suszonej lub solonej i używane w zupach (szczególnie w zupie miso) i sałatkach (sałatka z tofu). Goma wakame, znane również jako sałatka z wodorostów, to popularny dodatek w amerykańskich i europejskich restauracjach sushi. Dosłownie oznacza „wodorosty sezamowe”, ponieważ w przepisie zazwyczaj występują nasiona sezamu. W Korei wakame jest używane do przygotowania zupy z wodorostów zwanej miyeok-guk, w której wakame jest smażone na oleju sezamowym i gotowane w bulionie mięsnym.

  * * *

Dulse - Palmaria palmata, zwana również dulse, czerwona dulse, płatki sałaty morskiej, to krasnorost. Rośnie na północnych wybrzeżach Oceanu Atlantyckiego i Spokojnego. Jest popularną przekąską. Na Islandii, gdzie znana jest jako söl, przez wieki stanowiła ważne źródło błonnika pokarmowego. Już w V wieku w Irlandii istniały prawa dotyczące spożywania duileasc.

Dulse jest powszechnie stosowany jako żywność i lek w Irlandii, Islandii i Kanadzie. Można go znaleźć w wielu sklepach ze zdrową żywnością lub na targach rybnych, a także zamówić bezpośrednio u lokalnych dystrybutorów. W niektórych krajach jest również wykorzystywany jako pasza dla zwierząt.

Dulse jest dobrym źródłem minerałów i witamin w porównaniu z innymi warzywami, zawiera wszystkie mikroelementy niezbędne dla człowieka i ma wysoką zawartość białka. Dulse zawiera jod, który zapobiega powstawaniu wola.

Świeży dulse można jeść bezpośrednio ze skał przed suszeniem na słońcu. Suszony na słońcu dulse jest spożywany w czystej postaci lub mielony na płatki lub proszek. Na Islandii tradycyjnie je się go z masłem. Można go szybko usmażyć na patelni lub upiec w piekarniku. Można go używać do zup, kanapek i sałatek, a także dodawać do chleba lub ciasta na pizzę. Drobno pokrojony, może być stosowany jako wzmacniacz smaku w daniach mięsnych, takich jak chili, zamiast glutaminianu sodu. W Irlandii dulse może być używany do wypieku „białego chleba sodowego”.  

  * * *

Sałata morska - Ulwa sałatowa, błonica sałatowa (Ulva lactuca L.) – gatunek roślin z gromady zielenic. Pomimo swojej nazwy zwyczajowej, nie jest sałatą. Gatunek kosmopolityczny. Występuje w wodach przybrzeżnych mórz przy wszystkich kontynentach. W Bałtyku notowany w jego południowo-zachodniej części. 
 

Sałata morska jest jadalna, dość pożywna, jednak mało smaczna. Używana jest głównie w Japonii, gdzie zamiast warzyw dodaje się ją do potraw rybnych i mięsnych. Ulva lactuca jest lokalnie używana w Szkocji do zup i sałatek. Na Hawajach sałata morska jest również nazywana limu pālahala i spożywana na różne sposoby: zmieszana z innymi algami, solona i podawana z surową rybą, gotowana w wodzie i podawana jako zupa. 

 * * *

Spirulina - często podawana w formie proszku. Spirulina to sinica z rodzaju Limnospira należąca do rzędu Vibroales w klasie Cyanobacteria, żyjąca w wodach słodkich i słonawych. Uprawiana na całym świecie „spirulina” jest stosowana jako suplement diety lub pełnowartościowy produkt spożywczy. Spirulina była źródłem pożywienia dla Azteków i innych mieszkańców Mezoameryki do XVI wieku, zbiory z jeziora Texcoco w Meksyku i późniejsza sprzedaż w postaci ciast zostały opisane przez jednego z żołnierzy Cortésa.

 
Spirulina jest bardzo bogata w białko – zawartość białka w suchej masie wynosi ok. 70%. Zawiera także witaminy A, B, C, D, E, K i inne. Spirulina jest bogata w magnez i beta-karoten. Stosowana do produkcji kosmetyków, suplementów żywieniowych oraz pokarmów dla glonożernych ryb akwariowych. 
UWAGA! Istnieją doniesienia o podwyższonej zawartości (w wybranych suplementach diety zawierających m.in. spirulinę) substancji toksycznych, np. glinu.

  * * *

Chlorella - to jednokomórkowa, słodkowodna zielona alga, zaliczana do tzw. superfoods ze względu na niezwykle bogaty skład odżywczy (białka, witaminy, minerały, kwasy tłuszczowe) i silne właściwości antyoksydacyjne. Jest ceniona za zdolność do detoksykacji organizmu (wiąże metale ciężkie i pestycydy), wspieranie układu odpornościowego, poprawę stanu skóry, a także jako źródło białka i witaminy B12 dla wegan. 

Chlorella jest sprzedawana jako suplement diety, dodatek do żywności lub barwnik spożywczy. Nie jest powszechnie dodawana do produktów spożywczych ze względu na ciemnozielony kolor i zapach podobny do zapachu ryb. Jako suplement diety może być sprzedawany w postaci kapsułek, ekstraktów, tabletek lub proszku. Nazwa Chlorella pochodzi od greckiego słowa χλώρος, chlōros/khlōros, oznaczającego zielony, oraz łacińskiego zdrobnienia –ella, oznaczającego mały. 

 * * *

Odpowiednikiem kombu jest nasz morszczyn pęcherzykowaty. Glon z rodziny brunatnic, znany w kuchni jako kelp, od wieków używany przez Kaszubów jako przyprawa i jako jarzynka. Zawiera mnóstwo jodu, wapń, magnez, mangan, miedź, cynk, sód, potas. Jest bogaty w łatwo przyswajalne białko. Doskonale wpływa na przemianę materii, wspomagając odchudzanie. 

Morszczyn pęcherzykowaty znany pod nazwami potocznymi: pokolczyk czarny, winorośl morska, dąb morski, wodorost, morszczyn barwierski, morszczyn czerwony i morszczyn skalny, to brunatna alga, wodorost występujący na wybrzeżach Morza Północnego, zachodniej części Morza Bałtyckiego oraz Oceanu Atlantyckiego i Spokojnego. Był pierwotnym źródłem jodu, odkrytym w 1811 roku i szeroko stosowanym w leczeniu wola. Zawartość jodu zależy m.in. od stopnia zasolenia danego akwenu. 

 

Najpopularniejsze i najbardziej znane wykorzystanie wodorostów w kuchni:

jako jeden ze składników Sushi 

w sałatkach

 jako dodatek do burgerów z owocami morza

 

Wiosenne Sushi Chirashi

 

春のちらし寿司 – Chirashi-zushi – Wiosenne Sushi Chirashi − rozproszone, posypane, rozdzielone sushi. Rodzaj japońskiej potrawy sushi, podawanej w miseczce lub drewnianym pudełku wypełnionym ryżem i ułożonymi, rozrzuconymi na nim różnorodnymi składnikami: owocami morza, grzybami shiitake, krewetkami, warzywami, czy tofu. Etymologia dosłownie oznacza „rozrzucanie” różnych składników w lub na ryżu sushi i czasami jest nazywana po prostu „chirashi”.

 

Składniki:

dowolna ilość, zgodnie z naszym gustem i smakiem 

• suszone wodorosty nori
• wędzony łosoś
• ugotowany ryż
• czerwony kawior 
• listki natki pietruszki do przybrania
• plasterki cytryny

Przygotowanie:

1. Gotujemy ryż jak na sushi.
2. Arkusze nori kroimy w małe kwadraty
3. Wędzonego łososia dzielimy na mniejsze kawałki.
4. Na drewnianej miseczce układamy ugotowany ryż, rozkładamy łososia, nori i kawior. Ozdabiamy listkami pietruszki. Na osobnym talerzyku podajemy cząstki cytryny. 

Sałatka z glonów morskich z dodatkiem sezamu

Składniki:

• 50 g suszonych wodorostów wakame
• 4 łyżki uprażonego sezamu
• 2 łyżki sosu sojowego
• 2 łyżki octu ryżowego
• 1 łyżeczka miodu

Przygotowanie:

1. W zimnej wodzie moczymy wodorosty, pozostawiamy je na 10 minut, aby napęczniały. Po tym czasie osuszamy je ręcznikiem papierowym. Kroimy w drobne paski.
2. Łączymy sos sojowy, ocet ryżowy i miód. Dokładnie mieszamy. 
3. Otrzymanym sosem polewamy pokrojone wakame. 
4. Przed podaniem posypujemy sałatkę prażonym sezamem.  

 

Kanapka - Sandwich

Kanapki podaje się na niezobowiązujących spotkaniach towarzyskich i młodzieżowych prywatkach. Tartinki podaje się zwykle podczas koktajlu. Kanapki robi się z różnego rodzaju cienko pokrojonego pieczywa. Podaje się na półmiskach, płaskich talerzach lub tacach, ze szczypcami do nakładania. 

 

Kanapka zazwyczaj odnosi się do prostej przekąski, często przygotowywanej w domu, składającej się z jednej lub dwóch kromek chleba z dowolnym nadzieniem (ser, wędlina, warzywa, pasta). Może to być otwarta kanapka (jedna kromka, popularna w Skandynawii i Polsce) lub zamknięta (dwie kromki). 

Kanapki to popularny rodzaj lunchu, zabierany do pracy, szkoły lub na piknik. Chleb jest często smarowany dodatkami, takimi jak masło, majonez lub musztarda. Oprócz tego, że są robione w domu, kanapki są również powszechnie sprzedawane w różnych punktach sprzedaży detalicznej i mogą być podawane na ciepło lub na zimno. Choć kanapki wytrawne, takie jak kanapki z wędlinami, stanowią większość, to kanapki słodkie, takie jak kanapki z dżemem, miodem i fluffernutters, również cieszą się dużą popularnością.

 

RODZAJE KANAPEK

KANAPKA KLUBOWA - to wielowarstwowa kanapka w których na wierzchu zawsze jest pieczywo. Kanapkę spina się wykałaczką. Przygotowuje się z pieczywa tostowego, najczęściej mają kształt trójkąta. Do kanapek klubowych oddzielnie podaje się ketchup lub majonez. Kanapki te je się sztućcami zakąskowymi - widelcem i nożem. Wykałaczkę odkłada się na brzeg swojego talerza. 

 

Kanapka klubowa to kanapka trzywarstwowa składająca się z trzech kromek chleba (tradycyjnie tostowanego), pokrojonego w plastry pieczonego drobiu, smażonego boczku, sałaty, pomidora i majonezu. Często kroi się ją po skosie na ćwiartki lub połówki i łączy wykałaczkami. 

 

Standardem jest tostowany biały chleb, sałata lodowa, boczek i pomidory. Kanapka jest zazwyczaj polana majonezem. Istnieje wiele odmian tradycyjnej kanapki klubowej. Niektóre zastępują mięso drobiowe jajkami lub pieczoną wołowiną. Inne używają szynki zamiast boczku, a także dodają plasterki sera. Mogą być dodawane sosy na bazie musztardy lub majonezu, a także ogórki konserwowe lub marynowane papryki. Do bardziej ekskluzywnych wersji należą kanapka klubowa z ostrygami, kanapka klubowa z łososiem i kanapka z roztopionym krabem królewskim. 

 

W Nowej Zelandii kanapka klubowa to kanapka zazwyczaj wypełniona jajkiem, majonezem, sałatą i pomidorem. W Kanadzie kanapki klubowe są czasami przygotowywane z mięsa kurczaka z rożna. Kanapki klubowe Montreal podawane są na zimno na grzance z białego chleba. 

 * * *

KANAPKA TORTOWA - robi się z cienko pokrojonego chleba, najczęściej pumpernikla, który przekłada się również cienkimi warstwami dodatków: plasterkami szynki, sera, różnymi pastami. Takie kanapki są wysokie, zwykle mają kształt prostopadłościanów. Kanapki tortowe je się sztućcami zakąskowymi - widelcem i nożem.

 

Smörgåstårta (po szwedzku dosłownie „tort kanapkowy”), czyli ciasto kanapkowe (fiń. voileipäkakku; esto. võileivatort; island. brauðterta), to wytrawne danie główne, nie deser, pochodzenia szwedzkiego, popularne w Szwecji, Finlandii, Estonii i Islandii. Nazwa jest dosłowna – danie przypomina ciasto, głównie świąteczne, ale składa się z warstw chleba przełożonych dużą ilością nadzienia i dodatków. Kroi się je i podaje jak każde inne ciasto.  

 * * *

KANAPKA OTWARTA -  na kromce pieczywa układa się dodatki i nie przykrywa się ich drugą kromką. Najczęściej na pieczywie kładzie się kawałek ryby, sera, wędliny oraz plasterki pomidora, ogórka lub papryki, czasem dodaje odrobinę majonezu, musztardy lub chrzanu. 

 

Otwarta kanapka to kromka świeżego chleba lub połowa bułki z różnymi smarowidłami, masłem, pasztetem wątrobowym, serem do smarowania, wędlinami, takimi jak pieczeń wołowa, indyk, szynka, boczek, salami, mortadela, salceson, lub innymi kiełbasami, rybami, takimi jak wędzony łosoś, śledź, węgorz i krewetki, oraz warzywami, takimi jak papryka, pomidory, rzodkiewki, szczypiorek i ogórki. 

 

Duńska kanapka Smørrebrød  -  dosłownie oznacza "posmarowany chleb". Smørrebrød (pierwotnie smør og brød, „masło i chleb”), smørbrød „chleb maślany” (po norwesku) lub smörgås „gęś maślana” (po szwedzku) to tradycyjna otwarta kanapka w kuchniach Danii, Norwegii i Szwecji, która zazwyczaj składa się z kawałka posmarowanego masłem rugbrødu (gęstego, ciemnego chleba żytniego) pokrytego gotowymi lub domowymi wędlinami, kawałkami mięsa lub ryby, serem lub pastami do smarowania i dodatkami.

Tradycyjne dodatki obejmują marynowanego śledzia, cienko pokrojony ser, plasterki ogórka, pomidora i jajka na twardo, pastę z wątróbki, różne rodzaje wędlin lub wędzone ryby, takie jak łosoś, makrela, szprotka, makrelę w sosie pomidorowym, konserwowego ogórka i krążki czerwonej cebuli. Remoulade lub inne gęste sosy często zdobią warstwową kanapkę, którą zazwyczaj je się sztućcami. Zwyczajowo podaje się talerz z krojonym chlebem wokół stołu, a następnie kolejno podaje się kolejne talerze z dodatkami, z których goście sami się nabierają.

Obložený chlebíček lub po prostu chlebíček (dosł. „mały chlebek”) to danie kuchni czeskiej i słowackiej, popularne również w innych krajach byłej austro-węgierskiej. Jest to rodzaj otwartej kanapki z różnymi dodatkami. Często podaje się ją jako przystawkę lub przekąskę.

 

Chlebíček to rodzaj otwartej kanapki. Składa się z krojonego chleba posmarowanego masłem lub innym rodzajem smarowidła, na które można nałożyć różne dodatki. Dodatki do chlebíček obejmują różne wędliny, takie jak szynka, salami i kiełbasa, pokrojone jajko na twardo, sery, serek śmietankowy, ogórek, pomidor, pastę rybną, sałatki i różne pasty przygotowywane z mięsa, warzyw lub serów. Niektóre warzywa, takie jak papryka, ogórek konserwowy, pomidor, rzodkiewka i pietruszka, mogą być używane jako dodatek. Do ich przygotowania można użyć chleba veka lub bagietki.  

 

 * * * 

 

TARTINKA - to mała kanapka, na jeden kęs. Robi się je z różnego rodzaju pieczywa lub krakersów. Takie kanapki je się ręką. 

 

Tartinka to rodzaj otwartej kanapki na jednej warstwie pieczywa (np. chleb, bułka, pieczywo chrupkie lub krakers), na której układa się dodatki, np. ser, wędlinę, jajka, warzywa, pastę rybną, jajeczną, majonez, ketchup. Tartinki z ozdobnie ułożonymi dodatkami podaje się na przyjęciach i bankietach, mniej skomplikowane zaś stanowią część codziennego jadłospisu, zwłaszcza w Polsce. Kanapki tego rodzaju jada się zwyczajowo także w Skandynawii.  

 

 * * * 

TOST - kromka pieczywa pszennego, podpieczona w tosterze. To rodzaj grzanki. Gotowy tost powinien być lekko przyrumieniony i chrupiący. Kromka chleba, zrumieniona pod wpływem ciepła, zmienia smak chleba i sprawia, że ​​staje się on bardziej chrupiący. Twarda powierzchnia chleba ułatwia rozprowadzanie dodatków, a ciepło pomaga smarom, takim jak masło, osiągnąć temperaturę topnienia. 

 

Tosty mogą być podawane na słodko, np. z dżemem bądź miodem oraz wykwintnie np. z kawiorem. Tost z masłem i dżemem jest składnikiem typowego angielskiego śniadania. Masło, a także słodkie dodatki, takie jak dżem lub marmolada są powszechnie smarowane na toście. Regionalnie popularne mogą być również słone smarowidła, takie jak masło orzechowe lub ekstrakt drożdżowy. 

 

Tost francuski to danie z kromki chleba nasączonej roztrzepanymi jajkami, często mlekiem lub śmietaną, a następnie smażonej na patelni. Gdy tost francuski podawany jest jako danie słodkie, przed smażeniem na patelni często dodaje się cukier, wanilię i cynamon, a następnie posypuje się go cukrem (często cukrem pudrem), masłem, owocami lub syropem. W wersji wytrawnej grzanki zazwyczaj smaży się ze szczyptą soli lub pieprzu, a następnie podaje z sosem, takim jak ketchup lub majonez. 

 

  * * * 

ZAPIEKANKA - najczęściej przyrządza się z bułki pokrojonej w plastry lub przekrojonej na pół małej bagietki, na której kładzie się wędlinę, rybę, pieczarki, plastry pomidora, krążki cebuli, papryki, posypuje startym żółtym serem, następnie zapieka i podaje na ciepło. 

 

Zapiekanka to tostowana kanapka z bagietki lub innego długiego pieczywa, podawana z podsmażonymi pieczarkami, serem, a czasem także z innymi dodatkami, takimi jak szynka. Podawana na gorąco z ketchupem, jest popularnym daniem ulicznym w Polsce. Zapiekanka – polski fast food, powstały w latach 70. XX wieku za zasługą Edwarda Gierka, w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, popularny do dziś w barach szybkiej obsługi i w małej gastronomii na terenie Polski.

 

Pierwotnie serwowany w formie podłużnej bułki z farszem cebulowo-pieczarkowym okraszonej żółtym serem. Jest to rodzaj gorącej kanapki, podawanej głównie z pieczarkami (również z wędliną) na bułce zapiekanej z żółtym serem i podawanej z keczupem lub innymi sosami. Przygotowywana ze świeżych produktów lub gotowa, kupiona w sklepie jako mrożonka do odgrzania.  

 * * *

 

Sandwich to międzynarodowy termin, który jest również powszechnie rozumiany w Polsce. Często kojarzy się z bardziej złożoną, czasem grillowaną lub podgrzewaną, pozycją z menu kawiarni lub restauracji, często podawaną na konkretnym rodzaju pieczywa (np. pieczywie tostowym, bagietce, bułce ciabatta). 

 

Współczesna kanapka nosi nazwę Lorda Sandwicha, ale okoliczności jej powstania są przedmiotem debaty do dnia dzisiejszego. Ukształtował się popularny mit, że chleb i mięso żywiły Lorda Sandwicha przy stole do gry. John Montagu, 4. hrabia Sandwich, brytyjski arystokrata i polityk, pierwszy lord Admiralicji i minister północnego departamentu był bardzo zagorzałym hazardzistą, jak głosi legenda, i nie poświęcał czasu na posiłek podczas długich godzin spędzonych na grze przy stole. W związku z tym prosił służbę, aby podawali mu kawałki mięsa między dwiema kromkami chleba.

 

Sandwich to danie, zazwyczaj składające się z mięsa, sera, sosów i warzyw, używanych jako nadzienie między kromkami chleba lub nakładanych na kromkę chleba. Kanapka początkowo była wygodną potrawą w świecie zachodnim i z czasem stała się powszechna na całym świecie.

 

Każda kanapka to sandwich, ale nie każdy sandwich musi być tym, co Polak nazwałby "kanapką" w potocznym, domowym znaczeniu. 

 

W Stanach Zjednoczonych za ochronę definicji kanapki odpowiadają Departament Rolnictwa (USDA) oraz Agencja Żywności i Leków (FDA). USDA stosuje definicję „co najmniej 35% gotowanego mięsa i nie więcej niż 50% pieczywa” w przypadku kanapek zamkniętych oraz „co najmniej 50% gotowanego mięsa” w przypadku kanapek otwartych. 

 

W Wielkiej Brytanii Brytyjskie Stowarzyszenie Kanapkowe definiuje kanapkę jako „dowolny rodzaj pieczywa z nadzieniem, zazwyczaj przygotowywanego na zimno”, definicja ta obejmuje tortille i bajgle, ale potencjalnie wyklucza potrawy przygotowywane i podawane na gorąco, takie jak burgery.

 

W Hiszpanii, gdzie słowo „sandwich” zostało zapożyczone z języka angielskiego, odnosi się ono do potrawy przygotowywanej z angielskiego chleba kanapkowego. Znany jest również jako „bocadillo”. Podobne znaczenie ma w innych kulturach hiszpańskojęzycznych, takich jak Meksyk, gdzie słowo „torta” jest również używane w odniesieniu do popularnego rodzaju kanapek w kształcie rolady.

 

W Wielkiej Brytanii i Australii termin „sandwich” jest węższy niż w Stanach Zjednoczonych, zazwyczaj odnosi się do potrawy, która wykorzystuje kromkę chleba z bochenka. Danie z podobnym nadzieniem, ale wykorzystujące całą bułkę przeciętą poziomo na pół, jest zazwyczaj nazywane bułką, a z pewnymi gorącymi nadzieniami – burgerem. Natomiast w Australii gorąca, pokrojona (nie mielona) wołowina między dwiema kromkami tostowanego chleba jest nazywana kanapką ze stekiem.

 

Czasownik „to sandwich” oznacza „umieścić coś pomiędzy dwoma innymi rzeczami o odmiennym charakterze lub umieścić różne elementy naprzemiennie”.

 

Przegląd kilku wybranych Kanapek Świata

 

BANH MI - Wietnam - Bánh mì – rodzaj wietnamskiej nadziewanej bagietki, wytwarzanej przy użyciu mąki pszennej i ryżowej. Czasem pieczywo ma formę tosta. Bułkę przekrawa się wzdłuż i wypełnia nadzieniem w postaci kiszonej marchwi, rzodkwi japońskiej, ogórka, papryczek chili, kolendry, pasztetu, majonezu, tofu oraz innych składników. Oprócz warzyw, ważnymi składnikami są komponenty mięsne, wieprzowina, kiełbaski wietnamskie, kurczak, szynka lub ser. 

 

W kuchni wietnamskiej bánh mì, to krótka bagietka z cienkim, chrupiącym ciastem i miękką, lekką konsystencją. Ta typowa wietnamska kanapka to połączenie białek i warzyw z rodzimej kuchni wietnamskiej, takich jak chả lụa (wietnamska kiełbasa), kolendra, ogórek, marynowana marchewka i marynowany daikon, połączone z przyprawami. Używa się różnych popularnych nadzień, takich jak xá xíu (chińska grillowana wieprzowina), xíu mại (wietnamska mielona wieprzowina), nem nướng (grillowana kiełbasa wieprzowa). 

 

BAGEL TOAST - Izrael - Tost z bajgla to kanapka popularna w Izraelu. Składa się z prasowanego, opieczonego bajgla nadziewanego warzywami i serem, grillowanego w tosterze do kanapek lub opiekaczu do panini. Chociaż bajgiel jest okrągły z otworem w środku, różni się od typowego amerykańskiego tym, że jest zrobiony z innego ciasta z sezamem. Popularne nadzienia to tzfatit, feta, gvina levana lub ser galil, a także zielone oliwki, kukurydza, pomidory, cebula i dressing. Czasami podaje się go z sosem chili, z dodatkiem za'atar – mieszanki sumaka, sezamu i ziół.

 

BIFANA - Portugalia - Bifana (dosł. „mały stek”) to klasyczna portugalska kanapka, spożywana w całym kraju. Typowymi składnikami są kotlety wieprzowe, stek lub polędwica, cienko rozbite lub pokrojone w plasterki, duszone z czosnkiem i winem, a następnie przekładane podgrzanym chlebem. Istnieją regionalne warianty, które obejmują marynowanie i grillowanie lub pieczenie wieprzowiny, a następnie przygotowywanie sosu osobno i polewanie nim bułki i/lub podawanie z musztardą, ostrym sosem lub podsmażoną cebulą.

 

CROQUE MADAME - Francja -  We Francji w przypadku Croque Madame lub Croque Monsieur mamy do czynienia z serem lub szynką gotowaną, które są umieszczane pomiędzy dwiema kromkami chleba. Tak przygotowana kanapka jest posypywana serem (ementalerem lub często też gruyèrem) i zapiekana w piekarniku. W przypadku Croque Madame, na zapiekance umieszcza się jeszcze jajko sadzone. W niektórych rejonach Francji chleb namacza się przed pieczeniem w rozbełtanym jajku. Całość można polać sosem beszamelowym. 

 

KATSU SANDO - Japonia - (jap. カツサンド; dosł. „kanapka z kotletem”) to japońska kanapka przygotowywana z japońskiego kotleta (głównie tonkatsu) umieszczonego między kromkami chleba. Istnieje wiele jej wariantów. Katsu-sando zostało wynalezione w 1935 roku przez Toki Ishizakę właścicielkę restauracji tonkatsu „Isen” w Ueno w Tokio. Zainspirowała się kanapką z szynką i oficjalnie nazwała swoje dzieło „かつサンド”. W czasach, gdy powstało, Isen było często odwiedzane przez gejsze z hanamachi, więc Isen przygotowywała je ze specjalnie zamówionych małych chlebków, aby zapobiec ich ścieraniu szminki. Isen słynęło z delikatnego kotleta z dokładnie rozbitego mięsa, które można było kroić pałeczkami.

 

MITRAILLETTE - Belgia - Mitraillette (dosł. „karabin maszynowy”) to rodzaj kanapki w Belgii, powszechnie podawanej w małych punktach gastronomicznych i kawiarniach. Uważa się, że pochodzi z Brukseli, ale jest również popularna we Flandrii, Walonii i regionie Nord we Francji, gdzie jest również znana jako „Américain” (dosłownie „amerykański”). Typowa mitraillette składa się z połówki bagietki, frytek, smażonego mięsa (takiego jak kiełbasa, burger lub stek), sosu, takiego jak majonez, ketchup, sos andaluzyjski, sos czosnkowy lub sos berneński. Można dodać surowe warzywa (startą marchewkę, świeżą sałatę, plasterki pomidora), a także ser i kapustę. Pierwotnie mitraillette zawierały tylko kiełbasę lub pokrojone mięso. Szybko pojawiły się alternatywy.

 

REUBEN - USA - Kanapka Reuben to północnoamerykańska kanapka z grilla, składająca się z peklowanej wołowiny, sera szwajcarskiego, kiszonej kapusty i sosu rosyjskiego lub sosu tysiąca wysp, grillowana między kromkami chleba żytniego. Kojarzona jest z koszernymi delikatesami, ale nie jest koszerna, ponieważ łączy w sobie mięso i ser. Jedna z historii głosi, że Reuben Kulakofsky, litewski żydowski sklepikarz mieszkający w Omaha w Nebrasce, poprosił o kanapkę z peklowanej wołowiny i kiszonej kapusty podczas swojej cotygodniowej gry w pokera, która odbywała się w hotelu Blackstone od około 1920 do 1935 roku. Wśród uczestników, którzy nazywali siebie „komitetem”, był właściciel hotelu, Charles Schimmel. Syn Schimmela, który pracował w kuchni, przygotował dla niego pierwszego Reubena, dodając do jego zamówienia ser szwajcarski i sos tysiąca wysp, a całość podawał na chlebie żytnim. Kanapka zyskała lokalną sławę, gdy Schimmel umieścił ją w menu lunchowym Blackstone, a jej sława rozprzestrzeniła się, gdy były pracownik hotelu wygrał ogólnopolski konkurs na pomysł kanapki. W Omaha 14 marca ogłoszono Dniem Kanapki Reubena.

 

SUBMARINE - AMERICAN SUB - USA - Kanapka submarine, powszechnie znana jako sub, to rodzaj amerykańskiej kanapki na zimno lub na ciepło, przygotowywanej z podłużnej bułki submarine, która jest rozcinana wzdłuż i wypełniana mięsem, serem, warzywami i przyprawami. Chociaż „submarine” to ogólne określenie zarówno bułki, jak i kanapek z nią robionych, zarówno w Stanach Zjednoczonych, jak i w innych krajach anglojęzycznych. Ten rodzaj kanapki powstał w kilku różnych społecznościach włosko-amerykańskich w północno-wschodnich Stanach Zjednoczonych od końca XIX do połowy XX wieku. Popularność kanapki włosko-amerykańskiej wzrosła z Connecticut, Pensylwanii, Delaware, Maryland, Nowego Jorku, New Jersey, Massachusetts i Rhode Island do innych części Stanów Zjednoczonych.

 

VADA PAV - Indie - Vada pav to wegetariańskie danie typu fast food, pochodzące z indyjskiego stanu Maharasztra. Potrawa składa się z głęboko smażonego pierożka ziemniaczanego umieszczonego w bułce chlebowej (pav), przekrojonej niemal na pół. Zazwyczaj podaje się ją z jednym lub kilkoma chutneyami i zieloną papryczką chili. Chociaż pierwotnie była niedrogim daniem ulicznym w Mumbaju, obecnie jest serwowana w budkach z jedzeniem i restauracjach w całych Indiach. Nazywa się ją również „Bombay burger”, ze względu na jej pochodzenie i podobieństwo do burgera. Vada pav, najsłynniejsza przekąska w Mumbaju, uważana jest za część kultury Mumbajczyków.

 

 

TARTINKI Z WĘDZONYM ŁOSOSIEM  

Składniki:

• 1 bagietka
• plasterki wędzonego łososia
• 1 sałata lodowa
• 1 zielony ogórek
• 1 łyżka kawioru
• koperek do dekoracji
• 1 cytryna 
• masło do posmarowania pieczywa

Przygotowanie:

1. Kromki pieczywa smarujemy masłem.
2. Na kilku kromkach układamy sałatę lodową, wędzonego łososia i kawior.
3. Na pozostałym pieczywie układamy sałatę lodową, wędzonego łososia, zielonego ogórka i koperek.
4. Cytrynę kroimy w cząstki i podajemy na dodatkowym talerzyku.  

Berberys

Berberys, kwaśnica (Berberis L.)  to rodzaj dużych krzewów liściastych, wiecznie zielonych, o wysokości od 1 do 5 m, występujących w umiarkowanych i subtropikalnych regionach świata. Różnorodność gatunkowa jest największa w Ameryce Południowej i Azji. Europa, Afryka i Ameryka Północna również posiadają gatunki rodzime. 

Najbardziej znanym gatunkiem berberysu jest berberys pospolity (Berberis vulgaris), który jest powszechny w Europie, Afryce Północnej, na Bliskim Wschodzie i w Azji Środkowej, a także został szeroko introdukowany w Ameryce Północnej. 

Wiele gatunków ma kolce na pędach i wzdłuż brzegów liści. Jagody są jadalne, bogate w witaminę C, ale o ostrym, kwaśnym smaku. W Iranie suszone owoce, znane w języku perskim jako zereshk, są powszechnie spożywane. Na Ukrainie są używane jako przyprawa do popularnego dżemu. W Patagonii i innych regionach Ameryki Południowej niektóre gatunki berberysu, były już znane i spożywane przez ludność tubylczą. 

Suszone owoce berberysu pospolitego są stosowane w ziołolecznictwie. Ich składniki chemiczne obejmują alkaloidy izochinolinowe, zwłaszcza berberynę. Bezpieczeństwo stosowania berberyny w leczeniu jakichkolwiek schorzeń nie zostało odpowiednio określone. Jej potencjał wywoływania działań niepożądanych jest wysoki. Możliwe działania niepożądane to nudności, wymioty, biegunka, zawroty głowy i omdlenia, szczególnie przy dużych dawkach. Stosowanie berberyny w ciąży jest szczególnie niebezpieczne.

 

Aby przygotować przepis na użycie berberysu w potrawach, należy najpierw zebrać jesienią czerwone, cierpkie jagody rośliny, upewniając się, że pochodzą one z bezpiecznego i nietoksycznego gatunku, takiego jak Berberis vulgaris lub Berberis thunbergii. Jagody najlepiej nadają się na dżemy, soki lub jako przyprawa. Najlepsze po wysuszeniu lub ugotowaniu, w ten sposób można złagodzić ich cierpkość. Czasami są składnikiem pilawów lub wykorzystywane do wyrobu nalewek.

 
Berberis microphylla i B. darwinii (oba znane jako calafate i michay) to dwa gatunki występujące w Patagonii w Argentynie i Chile. Ich jadalne fioletowe owoce są wykorzystywane do dżemów i naparów. 

 

 

W Europie przez wiele stuleci jagody były wykorzystywane do celów kulinarnych. Krajem, w którym są najczęściej wykorzystywane, jest Iran, gdzie w języku perskim nazywa się je zereshk (زرشک). Jagody są powszechne w kuchni perskiej w potrawach z ryżem, takich jak zereshk polo i  morassa polo , a także jako przyprawa do drobiu. 

 

Zereshk Polo to tradycyjne perskie danie składające się z aromatycznego ryżu basmati z szafranem i lekko kwaśnych, cierpkich jagód berberysu, podawane zazwyczaj z kurczakiem, najczęściej w formie gulaszu lub pieczeni. Danie charakteryzuje się kontrastującym połączeniem słodko-kwaśnych smaków, a jego barwny wygląd i bogaty aromat sprawiają, że jest to popularne danie na uroczyste okazje w Iranie, takie jak Nowruz, perski Nowy Rok.  

 

Morassa polo (pers. مرصع‌پلو, dosłownie „ryż z klejnotami”), wykwintne danie z ryżu z berberysami oraz kawałkami pistacji, migdałów i skórki pomarańczowej). Nazwane „królem perskich potraw”, słynie z eleganckiego wyglądu. Przygotowuje się je na specjalne okazje, zwłaszcza wesela. Używanymi składnikami są szafran, advieh i skórka pomarańczowa. Naczynie jest dekorowane suszonymi owocami, które symbolizują pewien rodzaj kamieni szlachetnych: pistacje symbolizują szmaragd, berberys symbolizuje rubin, a skrystalizowany cukier symbolizuje diament. Podczas wesela danie to życzy nowożeńcom szczęśliwego życia. Jest również symbolem płodności i obfitości. Ze względu na kwaśny smak, czasami gotuje się je z cukrem przed dodaniem do perskiego ryżu. 

 

 

W Iranie najczęściej sprzedaje się suszony berberys. Ze względu na ograniczoną dostępność, wyspecjalizowane warunki uprawy i złożoność procesu zbioru, są one uważane za drogie. W Rosji i Europie Wschodniej są czasami używane do dżemów jako źródło pektyny. Ekstrakt z berberysu jest popularnym aromatem napojów bezalkoholowych, cukierków i słodyczy. 

Berberis microphylla i B. darwinii (oba znane jako calafate i michay) to dwa gatunki występujące w Patagonii w Argentynie i Chile. Ich jadalne fioletowe owoce są wykorzystywane do dżemów i naparów.

Zereshk Polo -  Persian Barberry Rice 

Składniki:

• 2 szklanki ryżu basmati
• 1 szklanka berberysu
• 4 łyżki wody szafranowej
• 1 łyżka cukru 
• 2 łyżki masła
• Tahdig - chrupiący spód ryżowy
• olej rzepakowy
• Advieh - perska mieszanka przyprawa perska, zawierająca zazwyczaj cynamon, kardamon, kmin, kolendrę i płatki róży 
• sól 

Przygotowanie:

1. Ryż gotujemy zgodnie z instrukcją.  
2. W międzyczasie przygotujemy berberys. Oczyszczamy berberys. Na patelni rozpuszczamy 1 łyżkę masła, a następnie dodajemy berberys. Dodajemy cukier i mieszamy, aż berberys pokryje się masłem i cukrem. kiedy zacznie pęcznieć dodajemy 2 łyżki wody szafranowej i czekamy około minuty, aż berberys wchłonie płyn. Zdejmujemy z ognia. 
3. Przygotujemy tahdig. Powstaje, gdy ryż gotuje się na dnie garnka, karmelizując się i tworząc chrupiącą powłokę. Przygotujemy go łącząc ryż z olejem rzepakowym, wody i 1 łyżki wody szafranowej.
4. Układamy ryż warstwami. Jedną warstwa ryżu posypujemy około 1/4 łyżeczki advieh. Na wierzch posypujemy odrobiną berberysu.   
5. Powtarzamy warstwy, aż ostatnią warstwą będzie ryż, odkładając około 1/4 szklanki berberysu na później.
6. Przykrywamy i gotujemy na dużym ogniu przez 10 minut.
7. Rozpuszczamy 1 łyżkę masła i mieszamy z 1 łyżką wody szafranowej i 1 łyżką wody. Polewamy całą powierzchnię ryżu.
8. Przykrywamy garnek i gotuj ryż na małym ogniu przez godzinę.
9. Podajemy ryż na talerzu i posypujemy odłożonym berberysem. 

Zwykle Zereshk Polow podaje się z kurczakiem. Możemy dodać trochę ugotowanego kurczaka podczas układania ryżu lub po prostu podać go osobno.

 

 

 

      

Jarzębina

Jarzębina, jarząb pospolity, jarząb zwyczajny (Sorbus aucuparia L.) to gatunek drzewa lub krzewu liściastego, rośliny wieloletniej, z rodziny różowatych. Występuje w Europie i Azji, jako introdukowany także w Ameryce Północnej. W Polsce jest pospolity na całym obszarze. To drzewo jest często sadzone jako drzewo przydrożne lub ozdobne w parkach i ogrodach.

 

Owoce przypominają jagodę, są kulistawe, o średnicy 6–9 mm, rzadziej do 11 mm, barwy od szkarłatnej do pomarańczowej, u odmian uprawnych bardziej zróżnicowane.

Drzewo ma smukły pień z gładką korą, luźną i okrągłą koronę, a jego liście są pierzaste, zebrane parami listków na nerwie centralnym z listkiem końcowym. Kwitnie od maja do czerwca, tworząc gęste baldachogrona małych, żółtawobiałych kwiatów, a owoce, które dojrzewają od sierpnia do października, są zjadane przez wiele gatunków ptaków.

Owoce jarzębiny były używane w przeszłości do wabienia i łapania ptaków. Łacińska nazwa rośliny w dosłownym tłumaczeniu oznacza jarzębina łowiąca ptaki. Dla ludzi owoce są gorzkie, ściągające, przeczyszczające, moczopędne i żółciopędne. Zawierają witaminę C, więc zapobiegają szkorbutowi, ale kwas sorbowy podrażnia błonę śluzową żołądka. Owoce zawierają sorbitol, który może być stosowany jako substytut cukru przez diabetyków. Owoce jarzębiny były stosowane w tradycyjnej medycynie w leczeniu zaburzeń dróg oddechowych, gorączki, infekcji, przeziębień, grypy, reumatyzmu i dny moczanowej

 

Owoce i liście wykorzystywane są do przygotowania potraw i napojów. Ze względu na swoją goryczkę, surowe jagody jarzębiny nie są zbyt smaczne. Po przeróbce termicznej można z nich przygotować smaczne kompoty, galaretkę, dżem, cierpki syrop lub chutney. Są również używane do produkcji wina, likierów, herbat. Owoce są podawane jako dodatek do jagnięciny lub dziczyzny. Pozbycie się goryczki można uzyskać poprzez mrożenie, gotowanie lub suszenie, co degraduje kwas parasorbowy.

 

Po pierwszych przymrozkach owoce tracą gorzki smak, wywołany przez kwas parasorbowy, i stają się lekko słodkie. Kwas parasorbowy przekształca się w kwas sorbowy. Regionalnie, na przykład w Lesie Bawarskim i Czechach, z owoców wytwarza się dżem, który, podobnie jak żurawina, podaje się jako lekko cierpki dżem do potraw z dziczyzny. 

 

Likier Sechsämtertropfen, destylowany w górach Fichtelgebirge od końca XIX wieku, to tradycyjny niemiecki likier ziołowy o zawartości alkoholu 33%, produkowany według oryginalnej receptury Gottlieba Vettera z 1895 roku. Likier wytwarzany jest z ekstraktów ziół, jagód i korzeni, zwłaszcza jarzębiny, i znany jest ze swojego korzenno-cierpkiego smaku. 

 

Czeska Jeřabinka również wykorzystuje jagody jarzębiny jako bazę. Jeřabinka to tradycyjny czeski napój alkoholowy wytwarzany z owoców jarzębiny. Jest to destylat, co oznacza, że ​​owoce jarzębiny są najpierw macerowane w wysokoprocentowym alkoholu, a następnie destylowane. Jarzębina znana jest z delikatnego, aromatycznego i lekko  smaku i zazwyczaj zawiera 40–46% alkoholu. 

 

Sznaps z jarzębiny ma długą tradycję w Tyrolu, Salzburgu i Styrii.

 

Najstarsze fińskie słodycze, Pihlaja, pierwotnie zawierały jagody jarzębiny. Pihlaja (fiń. „jarząb”), to cukierek marmoladowy produkowany przez fiński koncern spożywczy Fazer. Fazer rozpoczął produkcję cukierków w 1895 roku w cukierni w Helsinkach, co czyni je najstarszymi cukierkami Fazera, które wciąż są dostępne na rynku. Receptura cukierków zmieniała się z biegiem czasu. Cukierki pierwotnie zawierały jagody jarząbu pospolitego, ale z powodu ograniczonej dostępności receptura zawiera obecnie wyłącznie sztuczne aromaty. Do 1982 roku cukierek był znany jako „Pihlajanmarja” (jagody jarzębiny). 

 

 

NIE JARZĘBINA, czyli ognik szkarłatny lub jarząb szwedzki

 

Ognik szkarłatny (Pyracantha coccinea M.Roem) – gatunek krzewu należący do rodziny różowatych. Rodzime obszary jego występowania to południowa i środkowa Europa oraz Azja Zachodnia i Kaukaz. W środkowej Europie znany już od XVII wieku jako krzew ozdobny i parkowy. Jest uprawiany w wielu rejonach świata, również w Polsce. Owoce są kuliste, barwy od żółtej po czerwoną. Długo utrzymują się na krzewie. Są niesmaczne i lekko trujące.

 

Jarząb szwedzki (Sorbus intermedia) – gatunek drzewa należącego do rodziny różowatych. Występuje w Europie. W Polsce osiąga południową granicę; w stanie dzikim występuje tylko na Pomorzu – w lasach nad Bałtykiem, między Kołobrzegiem a Gdynią. Coraz częściej spotykany w lasach i zaroślach niemal całej Polski za sprawą rozsiewania się drzew uprawianych na terenach zieleni. Owoce prawie kuliste, pomarańczowoczerwone, średnicy do 13 mm, dojrzewają we wrześniu, październiku.

 

ilustracja Wikipedia - domena publiczna

autor Carl Axel Magnus Lindman – Obrazy flory północnej
 

 

Konfitura z jarzębiny i gruszek

Składniki:

• 2 szklanki jagód jarzębiny
• 6 gruszek
• 1 szklanka cukru 
• sok z 2 cytryn 

 Przygotowanie:

1. Gruszki obieramy ze skóry, usuwamy pestki, kroimy w ósemki.
2. Jarzębinę myjemy pod bieżącą wodą. Przekładamy do garnka i zalewamy wodą. Gotujemy do wrzenia wody. Pierwszą wodę odlewamy. Owoce zalewamy zimną wodą i gotujemy przez 30 minut, aż owoce zaczną pękać i będą miękkie. Miksujemy ugotowaną jarzębinę.
3. Do garnka z jarzębiną dodajemy pokrojone gruszki. Dodajemy cukier, sok z cytryny i gotujemy przez kolejne 30 minut.
4. Konfiturę przekładamy do wyparzonych słoików. Wekujemy.

 >