Sezam

Sezam (Sesamum indicum) - rodzaj rośliny jednorocznej obejmującej około 20 gatunków. Pochodzenie nie do końca znane, ale od tysięcy lat sezam uprawiany jest w Afryce i Azji. Wzmianki o sezamie pojawiają się w pismach hebrajskich i egipskich. Obecnie sezam uprawiany jest prawie we wszystkich krajach tropikalnych i w niektórych śródziemnomorskich. W Europie występuje w Belgii, Francji, Turcji, Grecji i na Cyprze. Powszechnie używany jest na Bliskim i Dalekim Wschodzie. Sezam jest pierwszą rośliną z której pozyskiwano olej. Największymi producentami oleju sezamowego są obecnie Chiny, Indie i Meksyk.

Najbardziej znanym gatunkiem jest sezam indyjski, zwany także sezamem wschodnim, kunżutem, występujący tylko w uprawie. Roślina pochodzi z Afryki, skąd trafiła do Indii, a później do Ameryki Północnej. Obecnie, tak jak inne gatunki, sezam indyjski jest uprawiany na wszystkich kontynentach.

Sezam wyrasta do wysokości 1,5 metra. Ma żółto-zielone liście, białe, różowe lub fioletowe, duże kwiaty w kształcie dzwonków. Niewielkie strączki zawierają małe, delikatne nasionka, najczęściej białe lub czarne. Ziarno sezamowe smakiem podobne jest do migdałów, a uprażone przypomina smak i zapach orzechów.

Ziarna sezamu zawierają do 55% oleju, składającego się przede wszystkim z nienasyconych kwasów tłuszczowych. Ziarna zawierają również potas, żelazo, fosfor, cynk, magnez, witaminę A, E, B1, B2, PP i bardzo duże ilości wapna, zawierają m.in. alaninę, glicynę, kwas glutaminowy, kwas szczawiowy, lecytynę, lizynę, metioninę, cukry i mikroelementy.

W medycynie olej sezamowy wykorzystywany jest do sporządzania maści i  emulsji. Napar z liści stosuje się do przeczyszczania nerek, sezam wykazuje bowiem działanie moczopędne. Nasiona pomagają obniżyć zawartość sodu w organizmie, ciśnienie krwi i poziom cholesterolu. W kosmetyce wykorzystuje się olej do produkcji mydeł, kremów i szamponów. Z kwiatów sezamu, olejki eteryczne, są składnikiem perfum.

Któż z nas nie zna sezamków, popularnych suchych ciasteczek wykonanych z ziaren sezamu, miodu i cukru. Sezam to główny składnik chałwy. Na Bliskim i Dalekim Wschodzie dużą popularnością cieszy się pasta Tahini z utartego ziarna sezamu, która wykorzystywana jest na wiele sposobów. Sezam ma szerokie zastosowanie w kuchni arabskiej i żydowskiej. Najczęściej spotykamy ziarna sezamu posypane na chlebie, bułeczkach i innych wypiekach. Sezam wykorzystuje się jako panierkę do kotletów mięsnych i rybnych.

Sól sezamkowa nosi nazwę Gomasio i jest świetnym dodatkiem do ryżu, jaj, sałatek, ziemniaków i gotowanych warzyw. Gomasio należy do specyfików makrobiotycznych, jest to połączenie nasion sezamu z solą kamienną lub morską. Olej sezamowy nie ma szczególnego smaki i zapachu, ale jest bardzo trwały co powoduje, ze jest wykorzystywany do produkcji margaryny i jest cenny jako olej jadalny.

Pasta Tahini 

Doskonały dodatek do ugotowanych warzyw, past jajecznych, sałatek jarzynowych i zup. Po dodaniu cukru, pasta jest doskonała jako smarowidło do chleba, krakersów i ciasteczek. Warto przygotować dwie pasty, jedną z jasnego sezamu, drugą z czarnego. 

Składniki:

• 25 dag ziarna sezamowego
• 6 łyżek oliwy

Przygotowanie:

1. Ziarno sezamowe uprażyć na suchej patelni, uważając aby je nie przypalić. 
2. W moździerzu utrzeć ziarno na gładką masę stopniowo dodając oliwę.
3. Gorącą pastę przekładać do słoików i od razu zamykać. Po otwarciu przechowywać w lodówce.

Wasabi

Wasabi, wasabia japońska, chrzan japoński (Eutrema japonica). Wasabia japonica to gatunek rośliny z rodziny kapustowatych (Brassicaceae), do której zalicza się także chrzan i musztardę. Rodzimy obszar jego występowania to: Sachalin, Japonia (wyspy Hokkaido, Honsiu, Kiusiu), Korea i Tajwan. Rośnie naturalnie wzdłuż koryt strumieni w dolinach górskich rzek w Japonii. Przyprawa o wyjątkowo ostrym smaku wytwarzana jest z korzenia i kłącza rośliny wasabi, który to chrzanem nie jest. W smaku przypomina ostrą musztardę lub chrzan. Wasabi jest jedną z bardziej znanych azjatyckich przypraw. Można ją spotkać w naturalnych warunkach w Japonii, Korei, na Tajwanie. Tam też jest uprawiana na szeroką skalę.

 

Najstarsza wzmianka o wasabi jako pożywieniu pochodzi z VIII wieku. Popularność wasabi w krajach anglojęzycznych zbiegła się z popularnością sushi i stale rośnie od około 1980 roku. Ze względu na ograniczenia w uprawie japońskiej rośliny wasabi, zwiększając tym samym jej cenę i zmniejszając dostępność poza Japonią, zamiast japońskiego wasabi powszechnie używa się chrzan zachodniego.

 

W ostatnich latach uprawą wasabi zajęli się też Amerykanie. W Kalifornii powstała odmiana dużo łagodniejsza w smaku. Wasabi jest byliną o masywnym kłączu. Posiada drobne kwiaty, które po przekwitnięciu zamieniają się w niewielkie owoce. Roślina trudna w uprawie, wymagająca, najlepiej się czuje na górzystych terenach w pobliżu górskich strumieni.

 

Wasabi uprawia się dla kłączy, które rozdrabnia się na pastę jako pikantny dodatek do sushi i innych potraw. Do przygotowania wasabi używano wyłącznie tarek o powierzchni wykonanej z suszonej skóry rekina. Wasabi często ściera się przy użyciu metalowego oroshigane. Te tradycyjnie tarki były cynowanymi miedzianymi płytkami z wieloma małymi kolcami wydrążonymi w metalu. Są one nadal uważane za najlepsze i używane przez profesjonalnych kucharzy. Obecnie nieprofesjonalni kucharze używają zwykle znacznie tańszych tarek wykonanych z innych metali, tworzyw sztucznych lub ceramiki.

 

Wasabi jest bogate w sinigrynę, substancję zawierającą związki siarki, która po roztarciu ma bardzo ostry smak. Wasabi zawiera glikozydy, prowitaminę A, witaminy z grupy B, witaminę C i E, sole mineralne, żelazo i duże ilości wapnia. Posiada właściwości bakteriobójcze, grzybobójcze, pobudza wydzielanie soków trawiennych, reguluje pracę żołądka. Zewnętrznie wasabi wykorzystywane jest do złagodzenia bóli reumatycznych i nerwobóli. 

Starty korzeń wasabi jest bardzo popularny jako dodatek do japońskich potraw sushi i sashimi. W Japonii wykorzystuje się liście, lekko je obgotowując i przygotowując jako jarzynkę, którą podaje się z różnymi sosami. Kwiaty wasabi są dodatkiem do sałatek, a z łodyg i kłączy przygotowuje się marynaty w zalewie octowej lub w sosie sojowym. Świeży korzeń wasabi, starty na tarce, może być używany tak jak nasz rodzimy chrzan, należy jedynie pamiętać, że jest piekielnie ostry. Można więc nim przyprawiać dania z ryb i owoców morza.

Przyprawa bardzo popularna także w kuchniach zachodnich, często dodawana do sosów, dipów, dressingów. Prawdziwe wasabi jest bardzo drogie i rzadko można je spotkać poza Japonią. W polskich sklepach możemy nabyć wasabi w formie pasty w tubce lub pod postacią proszku, który wystarczy jedynie połączyć z wodą. Jest to najczęściej mieszanka chrzanu, gorczycy i zielonego barwnika.

Wasabi jest też dodawany do słodyczy. W sprzedaży możemy spotkać orzechy i bakalie otoczone słodką polewą z dodatkiem wasabi.

Mozaika z białej czekolady i wasabi

Składniki:

• 300 g białej czekolady
• 1/2 szklanki obranych migdałów
• 1 łyżka pasty wasabi
• 1/2 łyżeczki suszonych płatków chili
• 20 szt. czereśni kandyzowanych

Przygotowanie:

1. Czekoladę rozpuszczamy, dodajemy obrane migdały i pokrojone kandyzowane czereśnie. 
2. Do czekolady dodajemy wasabi i płatki chili. Całość lekko mieszamy.
3. Na papier do pieczenia wylewamy tężejącą czekoladę. Rozprowadzamy nożem na grubość 1 cm. 
4. Schłodzoną, utwardzoną czekoladę kroimy w kwadraty.

 

Pierwsze i drugie zdjęcie pochodzi z Wikipedii, pozostałe są własnością Smakowitego bloga.

Orzechy pekan

Pekan, przeorzech pekan, hikora pekan, orzesznik jadalny, orzesznik pekanowaty (Carya pecan, Carya illionoinensis) - gatunek drzewa należący do rodziny orzechowatych. Potężne, długowieczne drzewa spokrewnione są z orzechem włoskim. Pekan pochodzi z Ameryki Północnej. Dawniej pekany stanowiły ważne pożywienie Indian, dostarczając potrzebne składniki odżywcze. Do Europy orzechy pekan dotarły w XVI wieku dzięki hiszpańskim odkrywcom. Roślina obecnie uprawiana jest w Ameryce Północnej, a także w Australii i Afryce Południowej.

Owoce pestkowe mogą być różnego kształtu w zależności od odmiany, przeważnie są wielkości ok. 5 cm, z wydłużonym nasieniem Owoce są delikatniejsze i słodsze niż orzech włoski zawierają 70% tłuszczu, głównie nienasyconych kwasów tłuszczowych, ponadto zawiera cukier, białko, błonnik, węglowodany, witaminę z grupy B, C, K i znaczne ilości witaminy E, zawierają wapń, żelazo, magnez, potas, sód i kwas elagowy. Zawiera antyoksydanty, które chronią przed nowotworami, wspierają układ odpornościowy organizmu, umożliwiają redukcję złego cholesterolu, zapobiegają nadciśnieniu tętniczemu. Korzystnie wpływają na układ pokarmowy.

Orzechy pekan są zaliczane do jednych z najszlachetniejszych gatunków orzechów. Wyglądem przypominają orzechy włoskie. Najsmaczniejsze są jedzone na surowo lub solone jako przekąska. W kuchni orzechy mają szerokie zastosowanie. Są doskonałym dodatkiem do ciast, ciasteczek, batonów i lodów. Dodaje się je do chleba i bułek.

 Zapiekanka z jabłek, ananasa i pomarańczy

Składniki:

• 3 świeże bułki
• 1/2 szklanki brązowego cukru
• 1/2 łyżeczki cynamonu
• 1 kg jabłek
• 2 plastry świeżego ananasa
• 3 pomarańcze
• 1 łyżka orzechów pekan
• 1 łyżka orzechów włoskich
• 4 łyżki masła

Przygotowanie:

1. Bułki drobno pokruszyć, zarumienić podgrzewając na suchej patelni.
2. Cukier wymieszać z cynamonem.
3. Jabłka obrać, usunąć gniazda nasienne, miąższ pokroić na drobne cząstki.
4. Pomarańcze obrać ze skóry, wyfiletować.
5. Ananasa pokroić w kostkę, orzechy drobno posiekać.
6. Żaroodporne naczynie wysmarować masłem, układać warstwami: bułka, jabłka, ananas, pomarańcze, orzechy, łyżka masła. Warstwy powtarzać do wyczerpania składników.
7. Piec około 30 minut w temperaturze 200 stopni C.
8. Zapiekankę podawać gorącą, ozdobioną plasterkami pomarańczy, najlepiej z dodatkiem lodów śmietankowych lub z sosem pomarańczowym.

Liście kafiru - Kaffir lime

Liście kafiru pochodzą z drzewa kaffir, kaffir lime (Citrus hystrix) - polska nazwa cytrus pofałdowany - papeda, gatunek rośliny z rodziny rutowatych, owoce często potocznie nazywane są limonki kaffir. Krzew lub drzewko cytrusowe pochodzące z Indonezji, rosnące obecnie w stanie naturalnym na Hawajach i w Azji Południowo-Wschodniej: Singapurze, Indonezji, Malezji, Tajlandii i Laosie. W tych wymienionych Azjatyckich krajach prawie przed każdym domem rośnie drzewo kaffirowe. Drzewo najczęściej osiąga wysokość od 3 do 5 metrów. Kaffir lime uprawiany jest na całym świecie jako krzew ogrodowy. Wymaga odpowiednich warunków klimatycznych, preferuje wilgotne gleby, pełne słońce. Jest wrażliwy na zimno.

Sok oraz liście wykorzystywane są w medycynie indonezyjskiej, owoce są określane mianem "jeruk obat", co dosłownie oznacza cytrus lekarski. Kaffir zawiera sporo witaminy C. Sok ma właściwości owadobójcze. Liście kafiru są błyszczące, ciemnozielone, dość charakterystyczne. Każdy liść jest wcięty i wygląda jak dwa połączone ze sobą.

Jako przyprawa wykorzystywane są liście zarówno świeże jak i suszone. Liście kafiru są doskonałym dodatkiem do potraw azjatyckich, przyprawia się nimi zupy, dania warzywne i curry. Liście wydzielają cudowny cytrynowy aromat i nadają potrawom efekt świeżości. Wzbogacają smak dań z drobiu, ryb i owoców morza. Przyprawia się nimi sałatki warzywne, oliwy i sosy. Liście kafiru są składnikiem zupy Tom Yum Kung - tajskiej ostro-kwaśnej zupy składającej się m.in. z krewetek, z dodatkiem trawy cytrynowej i liści kafiru. Zupa Tom Yum uznana jest za symbol kuchni tajskiej i należy do najbardziej znanych potraw.

Zupa Tom Yum Goong - Tajska zupa z krewetkami

Składniki:

• 8 krewetek - średniej wielkości, obranych
• 4 liście kafiru
• 2 łodygi trawy cytrynowej
• 6 małych pieczarek
• 1 cebula
• korzeń galgantu ok. 2 cm
• 3 gałązki świeżej kolendry
• 3 szklanki bulionu drobiowego
• 1 limonka
• 1 mała papryczka chili
• 2 pomidory
• 1 czerwona papryka
• 2 łyżeczki cukru
• 1 łyżka sosu sojowego
• sól i pieprz do smaku
• 1 łyżka oliwy 

Przygotowanie:

1. Galgant czyścimy i kroimy w plastry. Trawę cytrynową kroimy w duże 2 cm kawałki, potrzebujemy około 8 sztuk. 
2. Na patelni lekko obsmażamy cebulę i pieczarki.
3. Do osolonego gotującego się wywaru wrzucamy galgant, trawę cytrynową, liście kafiru, podsmażone pieczarki z cebulą i krewetki.
4. Paprykę i obrane ze skóry pomidory kroimy w drobne cząstki i dodajemy do zupy, dodajemy również startą na tarce skórkę z limonki.
5. Dodajemy sos sojowy, wyciśnięty sok z limonki. Doprawiamy do smaku solą, cukrem i pieprzem. Dorzucamy pokrojoną kolendrę. Gotujemy około 15 - 20 minut.

Czosnek

Czosnek (Allium) – rodzaj rośliny z rodziny amarylkowatych. W stanie dzikim występuje najczęściej w strefie umiarkowanej. Uprawiany jest na wszystkich kontynentach. Pochodzi z Azji, prawdopodobnie z Chin. Jest jedną z najbardziej znanych przypraw, o której wzmianki można znaleźć już w starożytnych rękopisach. Czosnek od kilku tysięcy lat cieszy się sławą jako przyprawa i środek leczniczy. Nadawano mu magiczną moc i uznawano go za afrodyzjak. W dawnych czasach ząbek czosnku noszony były na szyi jako amulet. Faraon Cheops nakazał robotnikom budujących jego piramidę, aby codziennie spożywali czosnek. Wierzył, że to on dodaje sił i energii do pracy, zapobiega infekcji i epidemiom. Rzymianie wierzyli, że budzi w żołnierzach I atletach bojowego ducha. Pitagoras nazwał czosnek “królem przypraw”, a Horacy na cześć czosnku pisał wiersze. Do Polski czosnek trafił najprawdopodobniej w XIII wieku.

Jest to roślina wieloletnia osiągająca wysokość do 90 cm. Kwitnie od lipca do sierpnia. Kwiaty są koloru białego, różowego lub fioletowego. Częścią podziemną jest cebula składająca się z ząbków, których jest 7-9 sztuk. Są one okryte białą, suchą, cienką jak pergamin, skórką. 
 

Czosnek obejmuje przeszło 700 gatunków. Wygląd i smak czosnku zależy od warunków klimatycznych, rodzaju podłoża i miejsca pochodzenia. Najpopularniejsze to: czosnek grzebieniasty, główkowaty, kulisty, niedźwiedzi, skalny, syberyjski, sztywny, winnicowy, zielonawy, kanadyjski, mlecznobiały, nadobny, neapolitański, purpurowy, sinawy, wielkolistny, wonny, złocisty i najbardziej nam znany czosnek pospolity. Szacuje się, że około 16 gatunków czosnku występuje w Polsce w stanie naturalnym m.in. czosnek winny, niedźwiedzi, zielonawy.

Czosnek pospolity (Allium sativum) – często zwany białym zielem. Czosnek zazwyczaj jest lekko różowy lub biało-fioletowy. Pochodzi z Azji. Znany już około 5000 lat temu. Do Polski dotarł w średniowieczu. Uprawiany początkowo w ogrodach przyklasztornych, szybko stał się pokarmem ludzi ubogich. Jego zdrowotne właściwości stały się jego wizytówką. Stał się naturalnym antybiotykiem dostępnym I popularnym. Podawany z mlekiem i miodem leczył gardło i układ odpornościowy.

Czosnek zawiera olejki eteryczne, węglowodany, sole mineralne, białko, witaminę C, B1, PP, prowitaminę A, magnez, fosfor, siarkę, selen, potas i flawonoidy.

Już w starożytności odkryto jego lecznicze właściwości, a dzisiejsza medycyna potwierdza. Czosnek jest silnie dezynfekujący, poprawia przepływ krwi w żyłach, obniża poziom cholesterolu i obniża ciśnienie. Reguluje florę bakteryjną, poprawia pracę wątroby i trzustki. Pomocny podczas przeziębienia m.in. łagodzi kaszel, zmniejsza ból gardła. Zapobiega zwapnieniu żył. 

 

Przyprawą jest cebula i liście. Bulwa czosnku bywa w postaci świeżej lub suszonej, sproszkowanej, w płatkach, liofilizowany lub w formie kremu i pasty. W kuchni wykorzystujemy wszystkie formy. Najbardziej ostry jest świeżo rozdrobniony. Poddany obróbce termicznej znacznie łagodnieje, ale traci też swoje właściwości. Potrafi znakomicie urozmaicić smak wielu potraw. Przyprawia się nim potrawy mięsne, baraninę, wieprzowinę, dziczyznę. Do aromatyzowania zup (czerwonego barszczu, żurków, zalewajki), sosów, majonezów, past smakowych, do ryb, grzybów i serów. Dodany do jarzyn nadaje konkretnego smaku. Czosnek używamy do kiszenia i marynowania ogórków, grzybów i warzyw. Dodaje się go kiełbas i salami oraz rolad mięsnych. Wyciśnięty sok z czosnku, połączony z oliwą, jest doskonały do surówek i sałat.

Ostry, intensywny zapach czosnku powstaje dzięki obecności allicyny. Nieprzyjemny zapach czosnku po jego zjedzeniu to wypicie szklanki mleka, zjedzenie łyżki natki pietruszki lub żucie ziarenek kawy.

 

Ostatnio nasze sklepy zasypane są czosnkiem z Chin. Czym się różni od naszego. Jest dużo większy, śnieżnobiały, ma regularnie rozłożone ząbki. W smaku jest łagodniejszy, łatwiej się go obiera i jest mniej aromatyczny. Pozostawiony dłużej pleśnieje. Ponieważ nie wiadomo w jakich warunkach jest uprawiany i jakie środki chemiczne są stosowane, lepiej pozostać przy naszym rodzimym czosnku. Ale jest też czosnek chiński o nazwie Jinxing Da Suan, który wpisany jest na unijną listę regionalnych produktów chronionych jako Chronione Oznaczenie Geograficzne. Czosnek Jinxiang uprawiany jest od czasów Dynastii Han od 2000 lat. Tego gatunku nie kupimy w Polsce. 

 

Powyższe zdjęcie przedstawia liście czosnku niedźwiedziego >>>

 

Czarny czosnek

 

Czarny czosnek jest łagodny, słodki i nie ma nieprzyjemnego zapachu. Podlega on naturalnej fermentacji. Jest to zwykły, znany nam czosnek, który w wyniku fermentacji zmienia kolor na czarny, pozostawiając swoje wartości odżywcze. Fermentacja przeprowadzana jest w wysokiej temperaturze i wilgotności powietrza. Czarny czosnek ma silne działanie antyoksydacyjne. Wpływa korzystnie na nasze zdrowie, ponieważ dobrze wspomaga większość naszych narządów. Działa przeciwzapalnie, antybakteryjnie i ma silne działanie przeciwgrzybiczne.

.

 

Czarny czosnek ma lepką, miękką konsystencję, więc łatwo go rozsmarować. Idealnie pasuje do wszelkich past, dipów i smarowideł. Łączyć go możemy z masłem, majonezem, ketchupem. Dodany do sosu poprawi jego smak, nadając mu lekko wędzoną nutę. Świetny do zup, mięs i makaronów. Idealny zarówno na zimno, jak i na ciepło.

 

Spaghetti con aglio e olio

Składniki:

• 250 g makaronu Spaghetti
• 3 ząbki czosnku   
• 2 łyżki drobno posiekanej natki pietruszki
• 4 łyżki oliwy
• 50 g startego parmezanu
• sól i pieprz do smaku 

Przygotowanie:

1. Makaron gotujemy w osolonej wodzie według przepisu na opakowaniu. Na rozgrzanej oliwie podsmażamy pokrojony drobno czosnek, dodajemy 1 łyżkę natki pietruszki, do smaku doprawiamy pieprzem. 
2. Odcedzony makaron dodajemy do podsmażonego czosnku i dokładnie mieszamy, otaczając spaghetti czosnkiem i natką. 
3. Makaron podajemy posypany parmezanem i świeżą natką pietruszki. 

Kapary

Kapary, kapar (Capparis) - rodzaj roślin należących do rodziny kaparowatych. Należy do niego około 250 gatunków występujących na świecie, a tylko dwa gatunki występują w Europie, kapary drobnokwiatowe i cierniste. Bywają też kapary trujące są to gatunki: Capparis tomentosa i Capparis fascicularis. Kapary pochodzą z rejonów wschodniej Azji. Znane były już od tysiącleci. Starożytni Grecy używali owoców kaparu jako afrodyzjak. O kaparach wspomina, żyjący za czasów cesarza Nerona, botanik Dioskurydes, który opisał je jako produkt handlowy. Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne, rosną na skalnikach i żywopłotach. Pąki kwiatowe kaparów ciernistych są bardzo popularną przyprawą.

 

Kapary są ulubioną przyprawą dla kogoś kto lubi cierpki, lekko gorzkawy i piekący smak. Kapar ciernisty pochodzi z rejonu Morza Śródziemnego. Występuje na obszarach Francji, Włoch, Grecji. Przyprawą są zamknięte jeszcze niedojrzałe pąki kwiatowe, które są konserwowane w soli, oliwie lub w occie. Nierzadko przyprawą są też młode pędy rośliny. Dojrzałe owoce kaparu są doskonałą przekąską, którą spożywa się z serem lub wędliną. Roślina jest niewielkim krzewem. Najczęściej występuje na wybrzeżach morskich, ale doskonale znosi również warunki z dala od wód, bowiem nie jest rośliną wymagającą, ale lubiącą wysoką temperaturę. Kwiat kapara kwitnie tylko jeden dzień i wygląda przepięknie. Kwiaty są duże, na długich szypułkach, ładnie pachnące, o białych, kremowych lub różowych płatkach, które otaczają fioletowo-białe pręciki. Po zakwitnieniu powstaje owoc guzowatego kształtu.

Kapary mają korzystny wpływ na organizm człowieka, obniżają ciśnienie krwi, poprawiają apetyt, niwelują wzdęcia i dobrze wpływają na pracę układu pokarmowego. W medycynie ludowej kapary były używane w leczeniu reumatyzmu i stosowane jako afrodyzjak. Owoce zawierają glikozyd rutynę, witaminę C, białko, błonnik, węglowodany, gorycze i sole mineralne.

Aromatyczne kapary podnoszą walory dań mięsnych, w szczególności drobiu, cielęciny, wieprzowiny i baraniny. Są doskonałym dodatkiem do sosów zimnych i ciepłych. Podkreślają smak sałatek. Potrawy z dziczyzny dzięki przyprawie nabierają charakteru. Słynna zupa mięsna solanka zawiera owoce kaparu. Francuski sos kaparowy jest idealnym dodatkiem do gotowanego mięsa, dań rybnych i owoców morza. Kapary urozmaicają potrawy kuchni francuskiej i włoskiej. Przyprawa dobrze komponuje się z bazylią, czosnkiem, majerankiem, oregano i oliwkami.

Owoce kaparów czasami zastępowane są marynowanymi pączkami kwiatu nasturcji. Chociaż do oryginału im daleko, ale z powodzeniem dekoracyjnie uzupełniają potrawę.

Dorsz pieczony z kaparami

Składniki:

• 2 filety dorsza bez skóry
• 1 łyżka kaparów
• 2 pomidory
• 1 żółta papryka
• 1 mały ząbek czosnku
• 1 łyżka posiekanej natki pietruszki
• 4 łyżki likieru Cointreau
• 2 łyżki oliwy
• sól i pieprz do smaku

Przygotowanie:

1. Naczynie żaroodporne posmarować oliwą. Ułożyć filety jeden obok drugiego. 
2. Kapary pokroić bardzo drobno, czosnek posiekać, pomidory obrane ze skóry i paprykę, oczyścić z pestek, pokroić w bardzo drobną kostkę. Natkę pietruszki również drobno pokroić. Wszystkie składniki wymieszać ze sobą, przyprawić do smaku solą i pieprzem. 
3. Połączone ze sobą pomidory, paprykę, kapary i pozostałe składniki rozłożyć na filetach dorsza. Skropić likierem Cointreau. Wstawić do piekarnika nagrzanego do 200 stopni C na 15-20 minut. 
4. Rybę podawać na gorąco, z lekko zarumienioną bagietką lub smażonymi ziemniakami, ozdabiając plasterkami cytryny.

Szałwia

Szałwia (Salvia) - rodzaj rośliny z rodziny jasnotowatych, obejmującej około 600 gatunków występujących w przyrodzie w stanie naturalnym i w uprawie. Łacińska nazwa pochodzi od słowa "salvus", co oznacza pewny, solidny, zdrowy. Szałwia jest małą krzewinką lub krzewem. W stanie dzikim występuje nieomal na całym świecie, wyjątek stanowią obszary o klimacie tropikalnym i polarnym. W Polsce gatunkiem dziko rosnącym jest szałwia łąkowa, omszona, zielona, lepka. Najpopularniejszym gatunkiem uprawnym występującym również na naszych terenach jest szałwia lekarska, inne to szałwia ananasowa, błękitna, błyszcząca, biała, hiszpańska, indyjska, jabłkowa, lawendowolistna, muszkatołowa, purpurowa, srebrzysta, szkarłatna, żółta.

Szałwia lekarska (Salvia officinalis) - jest aromatyczną wieloletnią rośliną zielną, pochodzącą z rejonu Morza Śródziemnego, z okolic Dalmacji. Szafran lekarski pozyskuje się z upraw. Roślina znana była już w starożytności, jako roślina lecznicza i przyprawowa. Grecy i Rzymianie  nadawali jej magiczną moc i cudotwórcze właściwości. W średniowieczu szałwię uprawiano głównie w ogrodach przyklasztornych, jako roślinę leczniczą. Obecnie szałwię lekarską uprawia się przede wszystkim w Europie i Ameryce Północnej.  Roślina lubi słoneczne miejsca, rośnie na zboczach i skałach. Lubi glebę średnio wilgotną, bogatą w wapń. Osiąga wysokość do 70 cm. Ma zielono-srebrne liście, miękkie w dotyku, o podłużnym jajowatym kształcie. Łodygi są silnie rozgałęzione. Kwitnie od maja do lipca. Owocem jest poczwórna rozłupnia. Jest rośliną miododajną. Ma lekko gorzkawy, charakterystyczny smak i intensywny zapach.

Szałwia lekarska zawiera olejki lotne, saponiny, garbniki, flawonoidy, fenolokwasy, żywice i związki goryczkowe. Zawiera witaminę A, B1, C, witaminę PP oraz sole mineralne. Ma zastosowanie w lecznictwie, kosmetyce i w kuchni. Szałwia poprawia pracę układu pokarmowego, jest pomocna przy zaburzeniach trawiennych. Ma właściwości przeciwzapalne, pomaga przy zapaleniu gardła i jamy ustnej. Działa przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo, przeciwgrzybicznie, przeciwcukrzycowo. Szałwia wzmacnia włosy, wchodzi w skład szamponów i płukanek do włosów. W kosmetyce szałwia jest dodatkiem do płukanek i kremów oczyszczających skórę.

W kuchni jako przyprawę używa się świeżego i suszonego ziela. Najlepsze są suszone młode liście. Jako przyprawa, szałwia lekarska używana jest do potraw z ryb, pieczeni, wszystkich mięs (baraniny, wieprzowiny, wołowiny, dziczyzny), a w szczególności do mięs tłustych. Przyprawia się nią drób (kaczki, gęsi,  indyka), zupy jarzynowe, makarony i dania z dodatkiem ryżu. Jest idealna do nadzienia, wątróbki, pasztetów, farszów mięsnych i kiełbas. Szałwia pasuje do potraw z fasolą, grochem, soczewicą. Są też ciasta, do których dodaje się suszone liście szałwii. Świeżą rośliną aromatyzuje się oliwy, octy, marynaty oraz napoje alkoholowe, wina i likiery. W kuchni włoskiej liście szałwii używane są w potrawie Saltimbocca, słynnej potrawie z cielęciny. Na cienko rozbitym płacie mięsa układa się listki szałwii, zwija w rulon  i odsmaża się z dodatkiem białego wina.  

Przyprawę z suszonego ziela przechowujemy w szczelnie zamkniętym naczyniu.

Szałwia w cieście naleśnikowym

Składniki:

• 20 świeżych listków szałwii
• 3 łyżki mąki
• 1 jajko
• 1/2 szklanki jasnego piwa
• 1 niepełna łyżeczka soli
• 1 łyżka miodu
• olej do smażenia

Przygotowanie:

1. Przygotowujemy ciasto naleśnikowe: łączymy jajko, mąkę, piwo, miód i sól. Wszystkie składniki dokładnie mieszamy. Ciasto powinno mieć konsystencję gęstej śmietany.
2. Umyte, pozbawione ogonków liści szałwii, osuszamy papierowym ręcznikiem. 
3. Zanurzamy listki szałwii w cieście naleśnikowym i wrzucamy partiami do mocno rozgrzanego oleju.
4. Smażymy bardzo krótko na złoty kolor. Gotowe listki podajemy z dodatkiem dżemu lekko kwaskowego np. z borówki, żurawiny, pigwy lub czarnej porzeczki.