Jabłko

Jabłoń (Malus Mill.) to rodzaj roślin wieloletnich należący do rodziny różowatych, rodzaj obejmujący około 32–57 gatunków niewielkich drzew lub krzewów zrzucających liście. Należą do niego: uprawna jabłoń domowa, jabłonie rajskie oraz dzikie gatunki jabłoni. Rodzaj ten występuje naturalnie w strefie umiarkowanej półkuli północnej.  

 

Jabłko to okrągły, jadalny owoc jabłoni, które dojrzewa późnym latem lub jesienią. Na całym świecie uprawia się jabłoń domową, gatunek najpowszechniej występujący w tym rodzaju. Istnieje ponad 7500 odmian jabłoni. Drzewo to pochodzi z Azji Środkowej. Jabłonie uprawiano w Eurazji przez tysiące lat, zanim europejscy osadnicy wprowadzili je na kontynent amerykański. 

 

Jabłka pełne aromatu, słodkie, kwaśne, twarde, kruche, zielone, żółte, różowe, czerwone, stanowią wspaniałą inspirację do kulinarnych poszukiwań. Papierówka, Antonówka, Szara reneta, Kosztela, to prawdziwe skarby z naszych sadów. To dawne jabłka, które powoli znikają z naszych ogrodów. Zastępują je inne odmiany, bardziej uprawiane na skalę przemysłową. 

 

Odmiany jabłek można podzielić na jabłka kulinarne (przeznaczone do przetwórstwa), deserowe (do bezpośredniego spożycia) oraz odmiany na cydr, które są tak cierpkie, że uznaje się je za „niemal niejadalne”. W handlu znajdziemy przeróżne jabłka. Do najpopularniejszych należą m.in. Ligol, Jonagold, Gala, Malinówka, Red delicious, Lobo, Cortland, Szampion, Granny Smith, Gloster, Elstar, Rubin, Koksa. 

 

Jabłka spożywa się w postaci soku, na surowo w sałatkach, a także po obróbce termicznej: pieczone, gotowane, duszone. Jabłka są ważnym składnikiem wielu deserów, takich jak ciasta, kruszonki czy wypieki. Z ugotowanych jabłek, zmiksowanych lub  przetartych przez sito, otrzymuje się doskonały mus jabłkowy. Owoce te często się wykorzystywane jako dodatek do niektórych dań mięsnych. Jabłka są wyciskane w celu uzyskania soku, ale również sok może być przetworzony na ocet. Dzięki destylacji wytwarza się z nich także rozmaite napoje alkoholowe.

Jabłka najczęściej kojarzą nam się z szarlotką bądź jabłecznikiem. Lubimy jabłka pieczone w karmelu lub jabłko w toffi. To smakołyk powstający poprzez pokrycie owocu gorącą masą toffi lub karmelem i pozostawienie go do ostygnięcia. Wydrążone jabłka wypełnione orzechami i miodem stanowią połączenie produktów spożywanych podczas żydowskiego Nowego Roku. 

 

Jabłka zawierają witaminę C, większość witamin B1, B2, B3, B5, B6, B9, A i Retinol, E i tokoferol, K, β-Karoten, likopen i minerały, błonnik roślinny, kwercetynę, a także pektynę. Zawartość witaminy C jest zmienna i zależy od wielu czynników, z których najważniejszymi są odmiana, warunki klimatyczne i sposób uprawy. Świeże jabłka są źródłem węglowodanów w tym błonnika. Spożywane na surowo jabłka mają niską wartość na indeksie glikemicznym, zatem są zalecane do spożywania przez osoby chorujące na cukrzycę lub hiperglikemię.

 

„Stare odmiany jabłoni” to te, które powstały przed około 1940 rokiem. Niektóre z nich nadal mają znaczenie regionalne ze względu na lokalne warunki klimatyczne lub kulturowe. Stare odmiany jabłek deserowych nie są już uprawiane komercyjnie ze względu na niskie plony, małe owoce lub trudności w uprawie. To jabłka ulubione przez polskie gospodynie. To jabłka, które pochodziły z dawnych polskich sadów i przydomowych ogrodów. Do najpopularniejszych jabłek należały papierówka, antonówka, szara reneta, kosztela...  Obecnie mało kto pamięta ich smaki. 

Papierówki

Antonówki

Szara reneta

 

Polska jest największym producentem jabłek w Unii Europejskiej, jednak w sklepach można spotkać owoce importowane z innych państw europejskich, takich jak Włochy czy Francja. Z zagranicy trafiają do nas głównie w celu poszerzenia asortymentu o odmiany niedostępne w rodzimych sadach lub poza sezonem zbiorów. W sklepach poukładane równo, błyszczące, apetyczne. Ale czy są smaczniejsze i zdrowe? Jabłka z zagranicy są jadalne i bezpieczne pod kątem prawnym, ale często zawierają więcej pozostałości pestycydów i tracą część cennych składników w trakcie długiego transportu oraz przechowywania niż owoce krajowe.

 

Owoce z dalekich krajów są często powlekane warstwą wosku, który chroni je przed wysychaniem i gniciem w transporcie, co wymaga dokładnego umycia lub ostrego sparzenia przed jedzeniem. 

 

 Rajskie jabłka 

.

Rajska jabłoń, jabłoń ozdobna (Malus) - gatunek drzewa z rodziny różowatych. Występuje w klimacie umiarkowanym w południowej Europie. Niewysokie jabłonie rodzące małe, drobne owoce nazwano rajskimi. Rajskie jabłonie są łatwe w uprawie, rosną na glebach żyznych i lekko wilgotnych, wymagają słonecznego stanowiska.

Rajskie jabłonie dzielone są na wiele podgatunków i odmian, które różnią się pokrojem, barwą kwiatów od białych poprzez różowe, aż do purpurowych, barwą liści, wielkością i kolorem owoców. Owoce, małe jabłuszka, mają skórkę w kolorze od złocistego do ciemnoczerwonego, a miąższ w kolorze od jasnozielonego do ciemnoczerwonego. Jabłuszka są kwaśne, czasami cierpkie i mało soczyste, ale za to bardzo dekoracyjne.

 

Więcej na temat rajskich jabłek przeczytasz TUTAJ 

 

W tradycji chrześcijańskiej jabłko związane z rytuałami pogańskiej płodności było symbolem pokusy i pożądania. Według średniowiecznych i renesansowych artystów jabłko było na ich obrazach owocem zerwanym przez Ewę z drzewa poznania dobra i zła. Chociaż Biblia nie zawiera nazwy owocu – Adam i Ewa zjedli po prostu owoc z drzewa poznania, to w tradycji Kościoła tym owocem jest jabłko. Dzięki biblijnemu przekazowi o Adamie i Ewie, jabłko dzisiaj traktowane jest także jako afrodyzjak. Jako symbol płodności i dostatku obdarowywano jabłka przy obrzędach weselnych.

 

Złote jabłka były symbolem nieśmiertelności i najwyższego bogactwa, ale też wiecznego życia w zaświatach. Jabłko jest też tradycyjnym atrybutem władzy królewskiej – złote jabłko z krzyżem symbolizuje sferę kosmiczną, świat i kulę ziemską. Używane jest przy koronacjach obok berła i korony.

 

.

RACUCHY Z JABŁKAMI

Składniki:

• 4 jabłka
• 250 g mąki
• 5 łyżek cukru
• 500 ml ciepłej wody
• 2 łyżki masła
• 2 jajka 
• szczypta soli
• olej do smażenia 
• cukier puder

Przygotowanie:

1. Łączymy mąkę z solą, cukrem i stopionym masłem. Powoli mieszając wlewamy wodę, aż powstanie gładkie ciasto. Odstawiamy na pół godziny, aby napęczniało. Po tym czasie dodajemy jajka.
2. Jabłka obieramy, delikatnie wydrążamy gniazdka nasienne, tak aby nie uszkodzić owocu. Jabłka kroimy w krążki.
3. Zanurzamy plastry jabłka w cieście i  smażymy na złoty kolor w dobrze rozgrzanym głębokim tłuszczu. 
4. Po usmażeniu przekładamy racuchy na papierowy ręcznik i osuszamy z nadmiaru tłuszczu. 
5. Racuchy podajemy gorące posypane cukrem pudrem.